SGK Primleri Eksik Yatırılan İşçinin Hakları Nelerdir 2026
SGK primleri eksik yatırılan veya gerçek ücreti yerine asgari ücretten bildirilen işçi; iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedip kıdem tazminatı alma, hizmet tespiti davası açma ve eksik primlerin tamamlatılmasını isteme haklarına sahiptir. Haklı fesih, eksik prim durumunu öğrenildikten sonra 6 iş günü içinde kullanılmalıdır. ALO 170 şikayeti veya SGK’ya doğrudan başvuruyla işveren denetlenerek eksik primler gecikme zammiyla tahsil edilir.
- İK m. 24/II-e ve 5510 m. 102 – Yasal Dayanak
- SGK Priminin Eksik Yatırılması Nedir? Türleri
- Prim Eksiğini e-Devlet ile Nasıl Öğrenirim?
- Eksik Primin İşçiye Uzun Vadeli Etkileri
- İşçinin 4 Temel Hakkı – Genel Bakış
- Haklı Nedenle Fesih ve Kıdem Tazminatı
- 6 İş Günü Süresi – Hesaplama ve Örnek
- ALO 170 Şikayeti – Adım Adım Rehber
- SGK’ya Doğrudan Başvuru
- İşverenin Eksik Prim Yatırma Cezası Nedir?
- Hizmet Tespiti Davası – Kapsamlı Rehber
- Hizmet Tespiti Davasında İspat Araçları
- Yargıtay Kararları
- Özet Tablo
- Sıkça Sorulan Sorular
İK m. 24/II-e ve 5510 m. 102 – Yasal Dayanak
SGK Priminin Eksik Yatırılması Nedir? Türleri
SGK priminin eksik yatırılması; işverenin yasal yükümlülüğünü tam olarak yerine getirmemesidir. Bu durum birden fazla biçimde ortaya çıkabilmektedir.
| Eksik Prim Türü | Ne Demektir? | İşçiye Etkisi |
|---|---|---|
| Kazanç eksik bildirimi | Gerçek maaş 50.000 TL iken SGK’ya 17.002 TL (asgari ücret) bildirilmesi | Düşük emekli maaşı; eksik kıdem tazminatı hesabı |
| Gün eksik bildirimi | Tam ay çalışılan işçinin 20 gün çalışmış gibi gösterilmesi | Eksik sigortalılık süresi; emeklilik gecikmesi |
| Hiç bildirilmeme (kayıt dışı) | İşçinin SGK’ya hiç bildirilmemesi; elden ödeme yapılması | SGK hizmet süresinin başlamaması; sıfırdan hak kaybı |
| Farklı işkolu bildirimi | Daha düşük prim oranı için yanlış meslek kodu beyanı | İş kazası ve meslek hastalığı tazminatlarında eksiklik |
Yasal Zorunluluk: İşveren, 5510 sayılı Kanun’un 80. maddesi uyarınca sigortalının gerçek kazancı üzerinden prim hesaplamak ve yatırmakla yükümlüdür. İşçinin rızası, imzaladığı belge veya düşük maaş bildirimine dair onayı, işverenin bu yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Yargıtay sigorta priminin gerçek ücretten düşük yatırılmasına işçinin rıza göstermiş olmasını bu yükümlülüğü geçersiz kılmaz şeklinde tutarlı biçimde hükme bağlamaktadır.
Prim Eksiğini e-Devlet ile Nasıl Öğrenirim?
Prim eksiğini tespit etmek; hem hukuki süreci başlatmak hem de delil oluşturmak için ilk adımdır. Rakip içeriklerin hiçbirinin ele almadığı bu kritik adımı aşağıda açıklıyoruz.
e-Devlet’e giriş yapın
e-devlet.gov.tr adresine T.C. kimlik numaranız ve e-Devlet şifrenizle giriş yapın
“SGK Hizmet Dökümü” sorgusunu çalıştırın
Arama çubuğuna “SGK Hizmet Dökümü” yazın ve açılan sayfada çalıştığınız dönemleri kontrol edin; hangi işverenin, kaç gün, hangi prime esas kazanç üzerinden bildirim yaptığını göreceksiniz
Beyan edilen kazancı gerçek maaşınızla karşılaştırın
SGK’da görünen “Prime Esas Kazanç” sütununu banka hesabınıza yatırılan gerçek maaşla karşılaştırın; asgari ücret = 17.002 TL (2025 başı) – gerçek maaşınız daha yüksekse fark eksik prim anlamına gelir
Ekran görüntüsü ve PDF olarak kaydedin
Bu belgeler; hem ALO 170 şikayetinizde hem de hizmet tespiti davasında birincil delil niteliği taşır. Ekran görüntüsü + belge indirmesini mutlaka arşivleyin
Ek Kontrol: Banka hesabınıza yatırılan maaşın belirli bir kısmının nakit veya farklı hesap üzerinden yapılıp yapılmadığını da belgelemeniz gerekebilir. WhatsApp mesajlaşmaları, banka dökümleri ve tanık beyanları “gerçek maaş” ispatında güçlü delil oluşturur.
SGK prim eksiği konusunda hukuki destek almak için İstanbul avukat ekibimizle görüşün.
Eksik Primin İşçiye Uzun Vadeli Etkileri
Eksik prim yatırılmasının anlık görünür bir etkisi olmadığından çoğu zaman görmezden gelinir. Ancak uzun vadede ortaya çıkan kayıplar son derece büyük olabilmektedir.
| Etki Alanı | Nasıl Zarar Verir? | Somut Örnek |
|---|---|---|
| Emekli maaşı | Emekli aylığı, bildirilen prime esas kazanç ortalamasına göre hesaplanır | Gerçek maaşı 50.000 TL iken asgari ücretten bildirilen biri; hak ettiğinin çok altında emekli maaşı alır |
| Kıdem tazminatı | Kıdem tazminatı; son brüt ücret üzerinden hesaplanır. Eksik bildirim, kıdem matrahını düşürür | Gerçek maaşı 50.000 TL; asgari ücretten bildirilmiş biri 15 yıl sonra gerçek kıdemine göre değil düşük matrahtan kıdem alır |
| İşsizlik ödeneği | İşsizlik maaşı, son 4 aylık prime esas kazanç ortalamasına göre belirlenir | Düşük prim bildirimiyle işten çıkan birinin işsizlik maaşı da düşük olur |
| İş göremezlik ve maluliyet | SGK’dan alınacak iş göremezlik ödeneği de prime esas kazanç esas alınarak hesaplanır | İş kazası geçiren birinin ödeneği; gerçek maaşından çok daha az olabilir |
| Emeklilik yaşı | Eksik gün bildirimi, prim gününü tamamlamayı geciktirir ve emekliliği erteler | 7.200 prim günü şartını karşılamak için fazladan yıl çalışmak zorunda kalınabilir |
İşçinin 4 Temel Hakkı – Genel Bakış
SGK primleri eksik yatırılan işçi, dört temel hukuki yola başvurabilmektedir. Bu yollar; birlikte veya ardışık olarak kullanılabilir.
| Hak | Ne Sağlar? | Süre Koşulu |
|---|---|---|
| 1. Haklı nedenle fesih + kıdem tazminatı | İş sözleşmesini derhal bitirme; 1 yılı dolduran işçi kıdem tazminatı alır | Öğrenmeden 6 iş günü; her halükarda 1 yıl |
| 2. ALO 170 şikayeti | SGK denetimi tetiklenir; eksik primler gecikme zammiyla tahsil edilir; işverene ceza | Süre koşulu yok; çalışırken veya ayrıldıktan sonra da yapılabilir |
| 3. SGK’ya doğrudan başvuru | Denetim talebi; idari süreç başlatılır | Süre koşulu yok |
| 4. Hizmet tespiti davası | Mahkeme kararıyla eksik primler tespit edilir ve tescil ettirilir; iş kaybı, emeklilik için kritik | Hizmetin geçtiği yılın sonundan 5 yıl (hak düşürücü) |
Haklı Nedenle Fesih ve Kıdem Tazminatı
İK m. 24/II-e kapsamında; sigorta primlerinin gerçek ücret üzerinden ödenmemesi; işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle ve bildirimsiz olarak feshetme hakkı tanımaktadır. Yargıtay’ın yerleşik içtihadı bu görüşü desteklemektedir.
Haklı Fesih ile Elde Edilen Haklar
| Hak | Koşul | Açıklama |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | En az 1 yıl çalışmış olmak | Her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret; gerçek brüt ücretten hesaplanır |
| İhbar tazminatı | Ödenmez | Haklı fesihlerde ihbar süresi yoktur; işçi ihbar tazminatı talep edemez; işveren de talep edemez |
| Diğer işçilik alacakları | Varsa | Birikmiş fazla mesai, yıllık izin ücreti, ikramiye alacakları da talep edilebilir |
6 İş Günü Süresi – Hesaplama ve Örnek
İK m. 26 uyarınca; işçinin haklı fesih gerekçesini öğrendiği tarihten itibaren 6 iş günü içinde fesih bildiriminde bulunması gerekmektedir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir.
- 6 iş günü; takvim günü değil yalnızca hafta içi (Pazartesi-Cuma) günleri sayılır
- Resmi tatiller bu süreye dahil edilmez
- Her halükarda; haklı neden oluştuğu tarihten itibaren 1 yıl içinde fesih kullanılmalıdır
- Eksik prim devam eden bir ihlal ise; her ay yeni bir 6 günlük süre işlemeye başlar
ALO 170 Şikayeti – Adım Adım Rehber
ALO 170’i arayın veya e-şikayet kullanın
ALO 170, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın şikayet hattıdır. 7/24 açık olan hatta hem sözlü hem de alo170.csgb.gov.tr üzerinden yazılı şikayet yapılabilir
Şikayet bilgilerini hazırlayın
İşverenin adı, adresi, vergi numarası; çalıştığınız dönem; gerçek ücretinizin kanıtları (banka dökümü, mesaj yazışmaları); SGK hizmet dökümünün ekran görüntüsü
Şikayet numaranızı kaydedin
Şikayet sonrasında size verilen referans numarasını saklayın; denetim sürecini takip etmek için gereklidir
SGK denetimi ve sonucu
Şikayetin ardından SGK müfettişleri işyerini denetler, eksik primler tespit edilirse gecikme zammiyla işverenden tahsil edilir ve idari para cezası uygulanır, sizin prim gününüz ve kazancınız güncellenir
SGK’ya Doğrudan Başvuru
ALO 170’e ek olarak işçi doğrudan SGK İl/İlçe Müdürlüğü’ne yazılı başvuruda bulunarak resen denetim talep edebilir. Bu yöntem ALO 170’e göre daha resmi bir iz bırakmaktadır.
- Başvuru işyerinin bağlı olduğu SGK İl Müdürlüğü’ne yapılır
- Dilekçeye e-Devlet SGK hizmet dökümü, banka dökümleri ve çalışmayı kanıtlayan tüm belgeler eklenir
- SGK inceleme başlatarak sonucu taraflara bildirir
- İşçi hâlâ çalışıyorsa şikayet sırasında kimlik gizliliği talep edilebilir
İşverenin Eksik Prim Yatırma Cezası Nedir?
İşverenin Eksik Prim Yatırma Cezası Nedir?
Bu, Google’da sıkça aranan ancak rakip içeriklerin yetersiz yanıtladığı kritik sorudur. İşverenin eksik prim yatırmasının hukuki ve mali sonuçları çok boyutludur.
| Yaptırım Türü | Hukuki Dayanak | Miktarı / Kapsamı |
|---|---|---|
| İdari para cezası | 5510 m. 102/1-e | Her eksik bildirilen sigortalı için aylık brüt asgari ücretin 2 katı; birden fazla sigortalı varsa her biri için ayrı ayrı |
| Eksik primin gecikme zammiyla tahsili | 5510 m. 89 | Fark primler; 6183 sayılı Kanun kapsamında aylık gecikme zammıyla birlikte resen tahsil edilir |
| SGK denetimi | 5510 m. 86/3 | Müfettiş incelemesi; yanlış beyan tespit edilirse re’sen prim borcu tahakkuk ettirilir |
| İşçi tazminat davası | İK m. 24/II-e | İşçi haklı fesihle kıdem tazminatı alır; işveren ödeme yükümlülüğüne girer |
| İş mahkemesi kararı | 5510 m. 86/son | Hizmet tespiti kararıyla primlerin tamamının yatırılmasına mahkemece hükmolunur |
| Kamu teşvik yoksunluğu | Çeşitli teşvik kanunları | SGK borcu olan işverenler; prim teşviklerinden yararlanamaz |
Hizmet Tespiti Davası – Kapsamlı Rehber
Hizmet tespiti davası işçinin sigortasız çalıştırıldığı veya primlerinin eksik yatırıldığı durumlarda mahkeme kararıyla bu hizmetin SGK’ya tescil ettirilmesini sağlayan özel bir dava türüdür.
Dava Tarafları
- Davacı: İşçi (vefat halinde mirasçılar da hak düşürücü süre içinde dava açabilir)
- Davalı: İşveren ve Sosyal Güvenlik Kurumu (her ikisi birlikte dava edilmelidir)
Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Görevli mahkeme: İş Mahkemesi (yoksa İş Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesi)
- Yetkili mahkeme: Davalı SGK’nın bulunduğu yer veya işçinin ikametgahı ya da işyerinin bulunduğu yer
Zamanaşımı / Hak Düşürücü Süre
Kritik Uyarı: Hizmet tespiti davasında süre; hak düşürücü niteliktedir. 5510 m. 86/son uyarınca; hizmetin geçtiği yılın son günü (31 Aralık) + 5 yıl = davanın en geç açılabileceği tarih. 5 yıl geçtikten sonra o yıla ait prim eksikliği için artık hizmet tespiti davası açılamaz. Bu nedenle zaman kaybetmeden bir avukata başvurmak hayati önem taşır.
Arabuluculuk Zorunluluğu
Hizmet tespiti davaları 2018 yılı itibarıyla zorunlu arabuluculuk kapsamına alınmıştır. Dava açmadan önce arabuluculuk sürecinin başlatılması; bu sürecin sonuçsuz kalması halinde mahkeme yolunun kullanılması zorunludur.
Hizmet Tespiti Davasında İspat Araçları
Hizmet tespiti davalarında ispat yükü genel kural olarak işçidedir. Ancak Yargıtay tanıklığın ve dolaylı delillerin bu davalarda güçlü delil niteliği taşıdığını vurgulamaktadır.
| Delil Türü | Açıklama | Gücü |
|---|---|---|
| Banka dökümleri | Gerçek maaşın banka hesabına yatırıldığını gösteren ekstreler; prime esas kazançla karşılaştırılır | Çok güçlü – birincil delil |
| e-Devlet SGK dökümü | Beyan edilen kazanç ile gerçek maaş arasındaki farkı belgeler | Çok güçlü |
| Tanık ifadeleri | Birlikte çalışan iş arkadaşlarının gerçek çalışma koşullarını anlatan beyanı | Güçlü; sözlü delil |
| WhatsApp/SMS yazışmaları | Maaş müzakereleri, gerçek ücret konuşmaları, çalışma saati yazışmaları | Güçlü; elektronik delil |
| İşyeri belgeleri | Puantaj, parmak izi kayıtları, giriş-çıkış kartları, servis listeleri | Güçlü; nesnel delil |
| Vergi beyannameleri | İşverenin beyan ettiği personel giderleri ile SGK bildirimi karşılaştırılabilir | Orta – dolaylı delil |
Yargıtay Kararları
Özet Tablo
| Konu | Özet |
|---|---|
| Temel yasal haklar | Haklı fesih (İK m. 24/II-e), ALO 170 şikayeti, SGK başvurusu, hizmet tespiti davası |
| Haklı fesih süresi | Öğrenmeden 6 iş günü; her halükarda 1 yıl içinde |
| Kıdem tazminatı | Evet – gerçek brüt ücret üzerinden; ihbar tazminatı ödenmez |
| ALO 170 şikayeti | 7/24 açık; süre koşulu yok; denetim tetikler |
| İşverenin cezası | Her eksik sigortalı için asgari ücretin 2 katı + gecikme zammlı prim farkı |
| Hizmet tespiti davası | İş Mahkemesi; arabuluculuk zorunlu; SGK da davalı |
| Hizmet tespiti zamanaşımı | Yılın sonu + 5 yıl (hak düşürücü) |
| e-Devlet tespiti | SGK Hizmet Dökümü sorgusu – Prime Esas Kazanç sütunu kontrol edilmeli |
| İşçi rızası geçerli mi? | Hayır – kamu düzeninden kaynaklanan yükümlülük; sözleşmeyle geçersiz kılınamaz |
| Resmi kaynak | 5510 Sayılı Kanun – mevzuat.gov.tr |
Sıkça Sorulan Sorular
İşçi dört temel yola başvurabilir: Haklı nedenle fesih yaparak kıdem tazminatı talep etmek (6 iş günü süresi önemli); ALO 170’i arayarak SGK denetimi başlatmak; SGK İl Müdürlüğü’ne yazılı başvurmak hizmet tespiti davası açmak. Öncelikle e-Devlet üzerinden SGK Hizmet Dökümü incelenmeli ve eksiklik belgelenmeli, ardından bir iş avukatına başvurularak somut duruma uygun strateji belirlenmeli.
Evet. SGK priminin eksik yatırılması İK m. 24/II-e kapsamında haklı fesih sebebidir. En az 1 yıl çalışan işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek gerçek brüt ücreti üzerinden kıdem tazminatı alabilir. Bunun yanı sıra fazla mesai, yıllık izin ve diğer işçilik alacakları da talep edilebilir. İhbar tazminatı ise haklı fesihte ödenmez.
e-Devlet’ten SGK Hizmet Dökümü sorgulayarak Prime Esas Kazanç sütununu gerçek maaşınızla karşılaştırın. Eksiklik tespit edilirse ALO 170’i arayın veya SGK’ya yazılı başvurun. Hizmet tespiti davasında 5 yıllık hak düşürücü süre olduğundan zaman kaybetmeden avukata danışın. Çalışıyorsanız iş akdinizi haklı nedenle feshederek kıdem tazminatınızı talep etmeyi değerlendirin.
5510 m. 102 uyarınca her eksik bildirilen sigortalı için aylık brüt asgari ücretin 2 katı idari para cezası uygulanır. Bunun yanı sıra eksik primler gecikme zammiyla birlikte tahsil edilir. İşçi haklı fesih yaparsa kıdem tazminatı ödemek zorunda kalınır. Mahkeme kararıyla hizmet tespiti yapılırsa tüm eksik primler SGK aracılığıyla tahsil edilir. İşverenin SGK borcu devam ettiği sürece kamu teşviklerinden de yararlanamaz.
e-Devlet’e giriş yapın, arama çubuğuna “SGK Hizmet Dökümü” yazın. Açılan sayfada hangi işverenin kaç gün ve hangi prime esas kazanç üzerinden bildirim yaptığını görebilirsiniz. Beyan edilen tutar gerçek maaşınızdan düşükse bu eksik bildirim demektir. Bu belgeyi PDF olarak indirin; hem şikayette hem de davada birincil delil olacaktır.
Hizmet tespiti davası; İş Mahkemesi’ne açılır ve zorunlu arabuluculuk şartını taşır. Zamanaşımı, 5510 m. 86/son uyarınca hak düşürücü niteliktedir: Hizmetin geçtiği yılın son günü (31 Aralık) + 5 yıl. Yani 2020 yılına ait eksiklik için dava en geç 31.12.2025 tarihine kadar açılmalıdır. Bu süre geçirildikten sonra o yıla ait hizmet tespiti davası açılamaz.
İK m. 26 uyarınca; haklı fesih gerekçesini öğrendikten sonra 6 iş günü içinde fesih yapılmalıdır. Bu süre yalnızca Pazartesi-Cuma günleri sayılır. Hafta sonu ve resmi tatiller dahil değildir. Süre geçirilirse o olay için haklı fesih hakkı düşer. Ancak eksik prim devam ediyorsa her ay yeni bir 6 günlük süre başlar. Her halükarda haklı fesih; olayın öğrenilmesinden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır.
Emekli maaşı, çalışılan yıllar boyunca bildirilen prime esas kazançlar üzerinden hesaplanan günlük kazanç ortalamasına göre belirlenmektedir. Gerçek maaşı 50.000 TL olan ama asgari ücretten bildirilen biri onlarca yıl bu şekilde çalışırsa emeklikte hak ettiğinden çok daha düşük maaş alır. Bu fark toplam emeklilik süresinde yüz binlerce TL’ye ulaşabilmektedir. Hizmet tespiti davası bu kaybı gidermek için en etkili hukuki yoldur.
Yazarlar Hakkında
Bu içerik, AEK Hukuk bünyesindeki avukatlar tarafından hazırlanmış ve mesleki uzmanlık çerçevesinde denetlenmiştir.
Av. Turgut Ekrem
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2019). Ceza ve iş hukuku uzmanı. AEK Hukuk kurucu ortağı.
Av. Mehmet Salih Ayyıldız
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2019). Ticaret ve gayrimenkul hukuku uzmanı. AEK Hukuk kurucu ortağı.
SGK Prim Eksikliğinde Hukuki Haklarınızı Birlikte Koruyalım
Haklı fesih, kıdem tazminatı, hizmet tespiti davası veya işveren şikayeti konularında deneyimli İstanbul avukat ekibimizle iletişime geçin.