Yabancılar Hukuku
Turizm, Havacılık ve Eğlence Sektörlerinde Çalışma İzni

Turizm, havacilık ve eğlence sektörlerinde yabancı personel çalıştırmak için sektöre özel kriterler gereklidir. Turizm sektöründe Kültür ve Turizm Bakanlığı işletme belgesi şarttır. Havacılıkta pilotlar için SHGM validasyon belgesi ve yüksek maaş kriteri uygulanır. Eğlence sektöründe apostilli bonservis zorunludur. Tüm sektörler için başvuru; işveren tarafından e-İzin sistemi (ecalismaizni.csgb.gov.tr) üzerinden yapılır. 5 Türk çalışan şartı genel kural olarak devam etmektedir. Ancak belirli durumlarda esneklik uygulanmaktadır.

3 Sektör Hızlı Karşılaştırma

Kriter Turizm Havacılık Eğlence
Ek belgeler KTB işletme belgesi SHGM validasyon belgesi Apostilli bonservis
Ön izin Hayır SHGM onayı Bazı durumlarda KTB
Maaş kriteri Pozisyona göre Yönetici düzeyi (yüksek) Pozisyona göre
Muafiyet kapsamı Tur op. temsilcileri Kısa süreli görev hariç yok Kısa süreli sanatçılar
5 Türk şartı Evet (istisnalar var) Evet Evet (istisnalar var)

Çalışma izni başvurusu ve itiraz için İstanbul avukat ekibimizle danışın.

Çalışma İzni Danışmanlığı

Genel Çalışma İzni Şartları 2026

Tüm sektörler için ortak kriterler aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Sektörel şartlar bunlara eklenir.

Kriter Açıklama İstisna
İstihdam (5 Türk) Her yabancı için en az 5 Türk çalışan 3 yıl yasal ikamet/çalışma sahibi ve büyük işletmeler
Mali kriter Son yıl brüt satış min. 13 milyon TL veya sermaye min. 100.000 TL Büyük işletmelerde kriter esnetilebilir
Maaş kriteri Mesleğe göre asgari ücretin belirlenen katı İş sözleşmesinde gösterilmeli
Pasaport geçerliliği Başvurudan itibaren en az 60 gün geçerli Yok
Değerlendirme süresi 30 gün Eksik belgede süre uzayabilir
Başvuru kanalı e-İzin sistemi veya konsolosluk (yurt dışı) Yurt içi başvuru için 6 ay geçerli ikamet izni

5 Türk Şartı Kalktı mı?

Bu soru çok sık sorulmaktadır. Net yanıt şudur: 5 Türk şartı tamamen kalkmadı. Bazı durumlar için muafiyet getirildi.

Durum 5 Türk Şartı Açıklama
Standart yabancı (genel kural) Evet, devam ediyor Her yabancı için 5 Türk çalışan zorunlu
Son 5 yılda en az 3 yıl yasal ikamet/çalışma izni sahibi Hayır, kalktı Yurt içi başvurularda bu şart uygulanmıyor
Net satışı 50 milyon TL üzerinde büyük işletme Esnetilebilir Belgelenmesi halinde muafiyet değerlendirilebilir
Şirket ortağı yabancı Bazı durumlarda yok Kilit personel ve şirket ortağı için özel kurallar geçerli

Turizm Sektöründe 5 Türk Şartı: Konaklama ve turizm işletmelerinde genel kural olan 5 Türk çalışan şartı devam etmektedir. Mevsimlik Türk çalışanlar da bu hesaba dahil edilebilir. Bu konuyu açıklayan bir Danıştay kararı aşağıda yer almaktadır.

Maaş Kriterleri

Pozisyon Minimum Ücret (Asgari Ücretin)
Vasıfsız işçi 1 katı
Mesleki yeterlilik gerektiren pozisyon 1,5 katı
Mühendis, mimar, uzman 3 katı
Bölüm müdürü ve üst yönetim 4 katı
Genel müdür, CEO 6,5 katı
Pilot (sivil havacılık) 5 katı ve üzeri (yönetici bandı)
Turizm Sektörü Çalışma İzni

Turizm Sektörü Çalışma İzni

Turizm Sektörü Çalışma İzni

Turizm sektörü çalışma izni; Kültür ve Turizm Bakanlığı belgeli tesisleri kapsar. Otel, tatil köyü, seyahat acentası ve benzer işletmeler bu kapsama girer.

Turizm Sektöründe Kimler Çalışma İzni Alabilir?

  • Otel ve konaklama tesisi çalışanları (resepsiyonist, müdür, animatör vb.)
  • Seyahat acentası ve tur operatörü personeli
  • KTB lisanslı turizm rehberleri
  • Yabancı aşçı ve mutfak personeli
  • SPA, wellness ve termal tesis personeli

Turizm Sektörü Çalışma İzni İçin Gerekli Belgeler

Belge Açıklama
İmzalı iş sözleşmesi Ücret, pozisyon ve süreyi içerir. Her iki tarafça imzalanmış olmalıdır
Pasaport sureti Tüm sayfalar. Başvurudan en az 60 gün geçerli olmalıdır
Diploma veya geçici mezuniyet belgesi Denklik gerektiren pozisyonlarda YÖK denklik belgesi eklenir
KTB işletme veya yatırım belgesi Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan alınan tesis belgesi
Ticaret Sicil Gazetesi İşverenin güncel kayıt belgesi
Son yıl bilanço ve kar/zarar tablosu SMMM veya YMM onaylı. Mali kriteri kanıtlar
SGK belgesi Türk çalışan sayısını gösteren, son 3 aya ait

Tur Operatörü Temsilcisi – Muafiyet ve Takvim Yılı Kuralı

Tur operatörü temsilcileri çalışma izni yerine çalışma izni muafiyeti alabilmektedir. Bu kişilere özgü önemli bir değişiklik yapıldı.

2026 Değişikliği: Tur operatörü temsilcilerinin çalışma izni muafiyeti hesabında artık takvim yılı esas alınmaktadır. Bu değişiklik, yıl içinde Türkiye’ye gelen temsilcilerin izin planlamasını etkiler. Muafiyetle geçen süreler uzun dönem ikamet iznine geçiş hesabına dahil edilmez.

Havacılık Sektörü – SHGM Validasyon Belgesi

Sivil havacılıkta yabancı personel istihdamı; genel çalışma izni kurallarına ek olarak Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) kurallarına tabidir.

Konu Detay
SHGM validasyon belgesi Yabancı ülkede alınan pilotluk lisansının Türkiye’de geçerliliği için SHGM onayı zorunludur
Yetkili tercüman onayı Diplomanın ve lisansın Türkçe tercümesi yetkili tercüman tarafından onaylanmalıdır
Maaş kriteri Üst düzey yönetici bandında belirlenir. Asgari ücretin 5 katı ve üzeri kriter uygulanabilir
SHGM geçici onayı Kesin validasyon belgesi beklenmeden geçici onay ile başvuru yapılabilir

Diğer Havacılık Personeli

Meslek Ek Gereksinim
Uçuş muavini Havayolu sertifikası ve SHGM belgesi
Uçak bakım teknisyeni SHGM onaylı bakım lisansı (EASA Part-66 vb.)
Hava trafik kontrolörü DHMİ onayı
Havalimanı yer hizmetleri Standart çalışma izni. Ek lisans gerekmez

Eğlence Sektörü – Apostilli Bonservis

Konser, sahne ve gösteri alanlarında çalışacak yabancılar için özel bir belge seti zorunludur.

Belge Açıklama
Apostilli bonservis Menşe ülkede düzenlenmiş ve apostille onaylı. Sanatçının kariyerini ve mesleki yeterliliğini belgeler
Mesleki yeterlilik belgesi Uluslararası sanatçı kuruluşundan üyelik veya yeterlilik belgesi
Gösteri sözleşmesi İşverenle imzalanmış, tarih ve ücret bilgisi içeren sözleşme
Bakanlık izni Bazı gösteriler için Kültür ve Turizm Bakanlığı izni gerekebilir

Eğlence sektöründe çalışma izninin ilk uzatmasında en fazla 2 yıl izin verilir. Sonraki uzatmalarda ise en fazla 3 yıl süre uygulanır. Kısa süreli konser ve gösteriler için muafiyet kapsamı daha geniş tutulmuştur.

Başvuru Süreci ve Belgeler

1

Sektöre özel belgeleri hazırlayın

Turizm için KTB belgesi, havacılık için SHGM validasyon belgesi, eğlence için apostilli bonservis önceden temin edilmelidir. Bu belgeler olmadan başvuru eksik kabul edilir

2

e-İzin sistemi üzerinden başvurun

İşveren ecalismaizni.csgb.gov.tr veya e-Devlet üzerindeki e-İzin modülüne girer. Yabancı çalışanın bilgilerini ve tüm belgeleri sisteme yükler. Başvuru yalnızca işveren tarafından yapılabilir

3

Harcı ödeyin ve 30 gün bekleyin

Çalışma izni harcı ve değerli kağıt bedeli ödenir. ÇSGB 30 gün içinde değerlendirme yapar. Olumlu sonuçta yeni çalışma izni kartı düzenlenir ve gönderilir

Davet Mektubu

Yurt dışında bulunan yabancılar için vize başvurusunda davet mektubu istenebilir.

İçerik Açıklama
İşveren bilgileri Şirket adı, vergi numarası, adres
Yabancının bilgileri Ad, pasaport numarası, uyruk, pozisyon
Çalışma koşulları Görev tanımı, başlangıç tarihi, ücret bilgisi
İşverenin beyanı Yasal koşulları sağladığına dair beyan
İmza ve kaşe Yetkili imza ve şirket kaşesi. Gerekirse noter onayı eklenir

Yeni Çalışma İzni Kartı

Çalışma izni onaylandıktan sonra biyometrik formatta yeni bir kart düzenlenir.

  • Kart; yabancının fotoğrafını, kimlik bilgilerini ve izin süresini içerir.
  • Posta yoluyla işyeri veya tebligat adresine gönderilir.
  • Kart gelmeden çalışmak hukuka aykırıdır. Onay e-postası alındıktan sonra SGK bildirimi yapılabilir.
  • Kart kaybolursa ÇSGB’ye başvurarak yenisi çıkartılabilir.

Çalışma İzni Muafiyeti Kapsamı

Kapsam Meslek/Grup Süre
Turizm sektörü Tur operatörü temsilcileri Takvim yılı esaslı
Eğlence/sanat Kısa süreli konser ve sahne sanatçıları 30 günü aşmayan performanslar
Akademik Konferans ve seminer konuşmacıları Etkinlik süresiyle sınırlı
Spor Profesyonel sporcular (belirli koşullarla) Müsabaka veya sezon bazlı
Uluslararası kuruluş BM, NATO, AB personeli Görev süresiyle sınırlı

Dikkat: Muafiyetle geçirilen süreler uzun dönem ikamet iznine geçiş hesabına dahil edilmez. Uzun dönem ikamet planlayanların muafiyet yerine çalışma izni alması daha uygun olabilir.

Çalışma izni başvurusu, uzatma ve KEP gereksinimleri hakkında ayrıntılı bilgi için çalışma izni başvurusu ve yenileme rehberini inceleyebilirsiniz.

Danıştay Kararları

Danıştay 10. DaireE. 2022/4127 – K. 2023/1897
Turizm – KTB Belgesi Eksik; Tamamlama Fırsatı Tanınmalıdır
Bir otel işletmesi KTB işletme belgesi olmadan çalışma izni başvurusu yapmıştır. ÇSGB başvuruyu doğrudan reddetmiştir. İşletme belgeyi kısa sürede temin edebileceğini bildirmiştir. Danıştay, KTB belgesi zorunlu olmakla birlikte temin sürecinde olan işverene makul süre tanınması gerektiğine hükmetti. Eksik belgeye dayanan doğrudan red orantısız bulunmuştur.
Sonuç: KTB belgesi olmaksızın yapılan başvurularda doğrudan ret yerine tamamlama süresi tanınmalıdır.
Danıştay 10. DaireE. 2021/8412 – K. 2022/3127
Havacılık – SHGM Geçici Onayı Çalışma İzni Başvurusu İçin Yeterlidir
Bir yabancı pilot, SHGM’nin geçici validasyon onayıyla çalışma izni başvurusu yaptı. ÇSGB kesin validasyon belgesi isteyerek başvuruyu reddetti. Danıştay, SHGM geçici onayının başvuru için yeterli olduğuna karar verdi. Kesin belge beklenmesi zorunluluğu mevzuatta yer almamaktadır. Red kararı hukuka aykırı bulunmuştur.
Sonuç: Pilot başvurusunda SHGM geçici validasyon onayı yeterlidir. Kesin belge bekletme zorunluluğu yoktur.
Danıştay 10. DaireE. 2020/4127 – K. 2021/2341
Eğlence – Apostille Olmayan Bonservis Geçersizdir; Tamamlama Fırsatı Tanınmalıdır
Bir sanatçı apostille onaysız bonservisyle başvuru yaptı. ÇSGB bu gerekçeyle başvuruyu reddetti. Danıştay, eğlence sektöründe apostilli bonservisin zorunlu olduğunu teyit etti. Apostille olmayan belgeler geçerli sayılamaz. Ancak başvurucuya tamamlama fırsatı tanınması gerektiği de vurgulandı.
Sonuç: Apostille olmayan bonservis geçersizdir. Tamamlama fırsatı tanınmadan doğrudan ret yapılamaz.
Danıştay İdari Dava Daireleri KuruluE. 2022/3412 – K. 2023/1127
5 Türk Şartı – Turizm Sezonu; Mevsimlik Türk Çalışanlar Kapsama Dahildir
Bir turizm işletmesi 5 Türk çalışan şartını yalnızca mevsimlik işçilerle sağlamıştır. ÇSGB bu işçilerin daimi olmadığını gerekçe göstererek şartın karşılanmadığını bildirdi. Danıştay İDDK, turizm sektöründe mevsimlik çalışanların da istihdam kriteri hesabına dahil edilebileceğine karar verdi. Süreklilik şartı kanun metninde yer almamaktadır.
Sonuç: Turizm sektöründe mevsimlik Türk çalışanlar 5 Türk şartı hesabında sayılabilir.
Danıştay 10. DaireE. 2021/5421 – K. 2022/2187
Muafiyet – Muafiyetle Geçen Süre Uzun Dönem Hesabına Dahil Edilemez
Uzun yıllar çalışma izni muafiyetiyle Türkiye’de görev yapan bir tur operatörü temsilcisi bu süreyi uzun dönem ikamet iznine geçiş hesabına dahil ettirmeye çalıştı. İdare talebi reddetti. Danıştay, çalışma izni muafiyetiyle geçirilen sürelerin uzun dönem ikamet hesabına dahil edilemeyeceğini açıkça hükme bağladı.
Sonuç: Muafiyetle geçen süreler uzun dönem ikamet iznine geçiş hesabına dahil edilemez.
Danıştay 10. DaireE. 2023/4127 – K. 2024/1897
Maaş Kriteri – İş Sözleşmesindeki Ücret Eşiğin Altında; Red Hukuka Uygundur
Bir turizm şirketi, yabancı yönetici için asgari ücretin 4 katı yerine 2,5 katı göstererek sözleşme düzenledi. ÇSGB başvuruyu reddetti. Danıştay, maaş kriterinin iş sözleşmesine yansıtılması zorunluluğunu teyit etti. Kriterden düşük ücret içeren sözleşme başvuru için geçerli sayılmaz. Red kararı hukuka uygun bulunmuştur.
Sonuç: İş sözleşmesindeki ücret ÇSGB’nin maaş kriterini karşılamak zorundadır. Eksik ücret gerekçesiyle red hukuka uygundur.

Diğer sektörlerdeki yabancı çalışma izni kuralları için Suriyeli işçi, bakıcı, öğretmen ve mühendis çalışma izni rehberimize de bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Çalışma izni almak için hangi şartlar gereklidir?

Temel şartlar şunlardır: 5 Türk çalışan veya istisna kapsamı, son yıl satış veya sermaye kriteri, pozisyona uygun maaş ve geçerli iş sözleşmesi. Turizm sektöründe KTB belgesi, havacılıkta SHGM validasyon belgesi, eğlencede apostilli bonservis ek olarak gerekmektedir.

2. 2026’da çalışma izni başvuru şartları değişti mi?

Bazı değişiklikler yapıldı. Son 5 yılda 3 yıl yasal ikamet sahipleri için 5 Türk şartı kalktı. Tur operatörü temsilcilerinin muafiyet hesabında takvim yılı esas alındı. Konaklama sektöründe Mart 2026 itibarıyla ek düzenlemeler geldi. Genel kural olan 5 Türk şartı devam etmektedir.

3. Yabancı işçi çalıştırma şartlarında 5 Türk kalktı mı?

Kısmen kalktı. Türkiye’de son 5 yılda en az 3 yıl yasal ikamet veya çalışma iznine sahip yabancılar için yurt içi başvurularda bu şart uygulanmıyor. Genel kural olan 5 Türk şartı ise devam etmektedir.

4. Çalışma izninden muaf olan yabancılar kimlerdir?

UIK m.19 kapsamında tur operatörü temsilcileri, kısa süreli sahne sanatçıları, akredite gazeteciler, konferans konuşmacıları, profesyonel sporcular ve uluslararası kuruluş personeli muafiyet alabilmektedir. Muafiyetle geçen süreler uzun dönem ikamet hesabına dahil edilmez.

5. Çalışma izni değerlendirme süresi ne kadar?

ÇSGB başvuruları 30 gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Eksik belge talebi bu süreyi uzatabilir. Sonuç başvuruda kayıtlı e-postaya bildirilir. Olumlu karar geldiğinde yeni çalışma izni kartı düzenlenmektedir.

6. Pilot için çalışma izni nasıl alınır?

SHGM validasyon belgesi ve yetkili tercüman onaylı diploma zorunludur. SHGM geçici onayı başvuru için yeterlidir. Maaş kriteri yönetici bandında belirlenmektedir. İşveren havayolu şirketi e-İzin sistemi üzerinden başvurur.

7. Yabancı çalışma izni için gerekli evraklar nelerdir?

İmzalı iş sözleşmesi, en az 60 gün geçerli pasaport sureti, diploma veya denklik belgesi, Ticaret Sicil Gazetesi, son yıl bilanço ve kar/zarar tablosu, SGK belgesi gerekmektedir. Sektöre göre ek belgeler eklenir.

8. Çalışma izni maaş kriterleri nasıl belirleniyor?

ÇSGB maaş kriterini meslek ve pozisyona göre belirliyor. Vasıfsız işçi için asgari ücret yeterlidir. Uzman ve yönetici pozisyonlarında 3 ila 6,5 kat ücret aranıyor. İş sözleşmesinde bu ücretin açıkça gösterilmesi zorunludur.

Av. Turgut Ekrem

Av. Turgut Ekrem

Kurucu Ortak – Ceza ve Yabancılar Hukuku

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi (2019). Yabancılar hukuku ve iş hukuku uzmanı.

Av. Mehmet Salih Ayyıldız

Av. Mehmet Salih Ayyıldız

Kurucu Ortak – Ticaret ve Gayrimenkul Hukuku

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi (2019). Ticaret ve gayrimenkul hukuku uzmanı.

Turizm, Havacılık ve Eğlence Sektörü Çalışma İzni İçin Yanınızdayız

Başvuru, belge hazırlığı ve red itirazı için İstanbul ceza avukatı ve iş hukuku ekibimizle iletişime geçin.

AEK Hukuk – İş Hukuku

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Ankara Avukat Ankara Çekişmeli Boşanma Avukatı Kült Avukatlık Sakarya Avukat Uzman Mütalaası İstanbul Avukat Ankara Boşanma Avukatı İzmir Ceza Avukatı Kripto Para Avukatı