Yabancı Plakalı Araç Değer Kaybı ve Hasar Tahsili: TMTB, Güvence Hesabı 2026
Türkiye’de yabancı plakalı araç kaza değer kaybı ve hasar tahsili için izlenecek yol; aracın sigorta durumuna göre değişmektedir. Yeşil Kartı varsa Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu (TMTB) başvurusu; sigortasız veya kaçmışsa Güvence Hesabı başvurusu; her iki yolda da anlaşmazlık çıkması halinde Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu yapılabilir. Yabancı araçlarda değer kaybı; aracın kayıtlı olduğu ülkedeki ikinci el piyasa rayici esas alınarak hesaplanır ve yabancı para biriminden talep edilebilir.
- Temel Kanun Metinleri – KTK m. 91, m. 97
- Kime Başvuracaksınız? – Karar Ağacı
- Yeşil Kart Sigortası Sistemi ve TMTB – Nasıl Çalışır?
- TMTB’ye Başvuru Süreci ve Gerekli Belgeler
- Güvence Hesabı – Sigortasız veya Kaçan Yabancı Araçlar
- Tam Hasar (Pert) Durumunda Tazminat
- Kısmi Hasar ve Değer Kaybı Hesaplama
- Yabancı Araçta Değer Tespiti – Hangi Ülkenin Rayici?
- Onarım Yeri Seçimi – Türkiye’de mi Yurt Dışında mı?
- Sigorta Tahkim Komisyonu Başvurusu
- Adli Süreç ve İhtiyati Haciz – Yabancı Sürücüye Karşı
- Zamanaşımı Süresi
- Yargıtay Kararları
- Özet Tablo
- Sıkça Sorulan Sorular
Temel Kanun Metinleri – KTK m. 91, m. 97
Kime Başvuracaksınız? – Karar Ağacı
Yabancı plakalı araç kaza değer kaybı ve hasar tahsili için izlenecek yol; aracın sigorta statüsüne göre belirlenmektedir. Bu karar ağacı; en yaygın karıştırılan konuyu pratik olarak yanıtlamaktadır.
Evet – TMTB’ye (Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu) başvurun. TMTB zararı karşılar, yabancı ülkenin bürosuna rücu eder.
Evet – Yabancı aracın Türk sigortacısına başvurun. Normal Türk trafik sigortası süreci işler.
Sigortasız yabancı araç – Güvence Hesabı’na başvurun (KTK m. 97). Aynı zamanda araç sürücüsü ve işletenine karşı Türk mahkemesinde dava açabilirsiniz.
Kaçak araç – Güvence Hesabı’na başvurun. Polis tutanağını ve imkânlı bütün delilleri koruyun.
Her iki yolda – Sigorta Tahkim Komisyonu (hızlı, ~4 ay) veya Asliye Ticaret Mahkemesi’nde dava açın.
Yeşil Kart Sigortası Sistemi ve TMTB
Yeşil Kart Sigortası Sistemi ve TMTB – Nasıl Çalışır?
Yeşil Kart sigortası yeşil kart muadili sorumluluk poliçesi; 1949 yılında Cenevre’de imzalanan Uluslararası Motorlu Taşıtlar Sigorta Belgesi Sistemi çerçevesinde oluşturulmuş ve bugün Avrupa başta olmak üzere 50’yi aşkın ülkeyi kapsayan bir zorunlu sigorta mekanizmasıdır. Türkiye; Yeşil Kart sistemine 1953 yılında dahil olmuştur.
TMTB’nin Rolü
Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu (TMTB); Yeşil Kart sisteminde Türkiye’nin ulusal bürosudur. Yabancı bir ülkeden Yeşil Kartlı araç Türkiye’de kaza yapıp hasara yol açtığında; TMTB bu zararı Türk sigortacı gibi üstlenir ve akabinde yabancı ülkenin milli bürosundan tahsil eder.
| Araç Durumu | Sorumlu Taraf | Başvuru Yeri |
|---|---|---|
| Yeşil Kartlı yabancı araç | TMTB (yabancı büro adına) | TMTB – İstanbul |
| Yeşil Kart muadili poliçeli araç | TMTB veya poliçenin sigorta şirketi | TMTB veya Türk sigorta şirketi |
| Türk zorunlu sigortası olan yabancı araç | Türk sigorta şirketi | Sigorta şirketine doğrudan |
| Sigortasız yabancı araç | Güvence Hesabı + araç sahibi | Güvence Hesabı (TSB) |
| Kaçan/tespit edilemeyen yabancı araç | Güvence Hesabı | Güvence Hesabı (TSB) |
Hangi Ülkeler Yeşil Kart Sistemine Dahil?
Avrupa Birliği üye devletleri, Birleşik Krallık, İsviçre, Norveç, Türkiye, Azerbaycan, Gürcistan, İran, Fas, Tunus ve diğer pek çok ülke Yeşil Kart sistemine dahildir. Bu ülkelerden gelen araçlarda Yeşil Kart zorunlu olup Türkiye’ye girişte gümrükte kontrol edilmektedir.
TMTB’ye Başvuru Süreci ve Gerekli Belgeler
Türkiye motorlu taşıt büro TMTB yeşil kart tazminat başvurusu; kaza tarihinden itibaren mümkün olan en kısa sürede yapılmalıdır. Başvuru süreci şöyledir:
Başvuru Adımları
- 1. Kaza anında: Polis/jandarma tutanağı (alkol raporu dahil) aldırın; tüm delilleri ve yabancı aracın plaka, şasi, Yeşil Kart bilgilerini kaydedin
- 2. Eksper raporu: Hasarı SPK lisanslı veya sigorta eksperi aracılığıyla tespit ettirin; hasar tutarını belgeleyin
- 3. TMTB’ye yazılı başvuru: İstanbul’daki TMTB merkezine posta veya elden; belgeli ve imzalı dilekçeyle başvurun
- 4. Bekleme süresi: TMTB 8 iş günü içinde yanıt vermelidir; vermezse tahkim veya dava yolu açılır
- 5. Anlaşmazlık halinde: Sigorta Tahkim Komisyonu veya Asliye Ticaret Mahkemesi
TMTB Başvurusunda Gerekli Belgeler
| Belge | Açıklama |
|---|---|
| Polis/jandarma kaza tutanağı | Kazanın resmi tespiti; kusur oranları |
| Yabancı aracın Yeşil Kartı fotokopisi | Sigorta bilgisi; milli büro tespiti |
| Hasar fotoğrafları | Kaza anı ve sonrası mümkün olduğu kadar çok fotoğraf |
| Sigorta eksper raporu | Hasar tutarı ve araç değer tespiti |
| Araç ruhsatı ve tescil belgesi | Hasara uğrayan aracın bilgileri |
| Kimlik/pasaport fotokopisi | Başvuran kişinin kimlik bilgileri |
| Tamir faturası (varsa) | Gerçekleşen tamir giderleri |
| Banka hesap bilgisi | Tazminat ödemesi için |
Güvence Hesabı – Sigortasız veya Kaçan Yabancı Araçlar
Güvence hesabı sigortasız yabancı araç hasarı ödemesi; KTK m. 97 ve Güvence Hesabı Yönetmeliği kapsamında düzenlenmektedir. Türkiye Sigorta Birliği (TSB) bünyesinde faaliyet gösteren Güvence Hesabı; sigortacı olarak hareket eden bir fon niteliğindedir.
Güvence Hesabı Hangi Zararları Karşılar?
- Sigortasız yabancı aracın yol açtığı maddi ve bedensel zararlar
- Kimliği tespit edilemeyen ya da kaçan yabancı araç hasarları
- Yeşil Kartı bulunmayan yabancı aracın verdiği zararlar (karşılıklılık ilkesi çerçevesinde)
- Çalıntı yabancı araçların yol açtığı zararlar
Güvence Hesabı’na Başvuru
Güvence Hesabı’na başvuru; Türkiye Sigorta Birliği’ne (www.tsb.org.tr) yazılı olarak yapılır. Başvuruda kaza tutanağı, polis belgesi ve hasar tespitine dair tüm belgeler sunulmalıdır. Kaçan araç kazalarında; olay yerine gelen polis veya jandarmanın tutanağında aracın kimliğinin tespit edilemediğinin açıkça belirtilmesi zorunludur.
Kaçan Araç Kazasında Dikkat: Aracın plakas veya sürücüsünün kimliği tespit edilememiş olmasına rağmen polis tutanağında bu husus belirtilmemişse; Güvence Hesabı başvurusu reddedilebilir. Kaza anında mutlaka polisi veya jandarmaı çağırın; tutanakta kimliğin tespit edilemediğine dair açık ibare bulunmasını sağlayın.
Yabancı plakalı araç kazasında hakkınızı almak için doğru adım: İstanbul avukat ekibimizle iletişime geçin.
Tam Hasar (Pert) Durumunda Tazminat
Tam hasara uğrayan yabancı plakalı araç (pert araç); tamir giderlerinin aracın rayiç değerinin %70’ini aşması veya tamir masraflarının sürüm değerine denk ya da fazla olması halinde pert sayılır.
Pert Araçta Tazminat Hesabı
- Tazminat = Aracın kayıtlı olduğu ülkedeki kaza günü piyasa değeri – Sovtaj (hurda) değeri
- Pert araçlarda ayrıca değer kaybı tazminatı talep edilemez
- Tamir masrafı piyasa değerinden azsa tamir gideri; fazlaysa piyasa değeri – sovtaj değeri esas alınır
- Pert olan yabancı araç; Türkiye’den çıkarılamaz. Gümrük Müdürlüğü’ne terk edilmesi gerekir
Yurt Dışı Rayici Zorunluluğu: Pert hesabında; aracın Türkiye piyasa değeri değil, kayıtlı olduğu ülkedeki kaza günü piyasa değeri esas alınır. Yargıtay; bu değer tespitinin yabancı ülke piyasasındaki uzman bilirkişi aracılığıyla yapılmasını zorunlu kılmaktadır.
Kısmi Hasar ve Değer Kaybı Hesaplama
Kısmi hasara uğrayan yabancı araçta aşağıdaki tazminat kalemleri talep edilebilmektedir:
| Tazminat Kalemi | Açıklama | Hesaplama Yöntemi |
|---|---|---|
| Tamir giderleri | Hasarın giderilmesi için gereken işçilik ve yedek parça bedeli | Gerçek tamir faturası veya bilirkişi tespiti |
| Değer kaybı | Tamir sonrası araç değeri ile hasarsız haldeki değer arasındaki fark | Kayıtlı olduğu ülkedeki ikinci el piyasa değerleri karşılaştırması |
| Araç mahrumiyeti | Tamir süresince araçtan yoksun kalınan dönem tazminatı | Günlük araç kiralama bedeli veya emsal kira rayici |
| Eksper ücreti | Hasar tespiti için yapılan masraflar | Gerçek eksper ücreti faturası |
| Taşıma giderleri | Hasarlı aracın çekilmesi ve nakliyesi | Gerçek çekici/nakliye faturası |
Yabancı Araçta Değer Tespiti – Hangi Ülkenin Rayici?
Yabancı plakalı araçta değer kaybı hesaplamasında; aracın kayıtlı olduğu ülkedeki ikinci el piyasa değerleri esas alınmaktadır. Türkiye’deki araç değerleri değil, yabancı ülke (Almanya, Fransa, Hollanda, İsviçre vb.) piyasa değerleri belirleyicidir.
Değer Kaybı Hesaplama Kriterleri
- Aracın markası, modeli, yılı ve donanım seviyesi
- Kaza tarihi itibarıyla aracın kilometresi
- Hasarın büyüklüğü ve hasar gören parçalar
- Aracın orijinal olup olmadığı (önceki hasar ve onarım geçmişi)
- Kayıtlı olduğu ülkedeki kaza tarihi itibarıyla ikinci el piyasa değeri
Tazminat Para Birimi: Yurt dışında yaşayan araç sahipleri; gerçek zararın yabancı para birimi cinsinden doğduğunu ispat ederek talepte bulunabilirler. Yargıtay; oluşan zararın hangi para birimine göre doğduğuna bakarak o para biriminden tazminata hükmedilmesini uygun bulmaktadır. Örneğin Almanya’da kayıtlı aracın zararı Euro cinsinden talep edilebilir.
Onarım Yeri Seçimi – Türkiye’de mi Yurt Dışında mı?
Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları kapsamında değerlendirildiğinde; yabancı plakalı araç sahibi onarımın nerede yapılacağı konusunda seçimlik hakka sahiptir. Araç sahibi; aracını Türkiye’de veya ikamet ettiği yabancı ülkede tamir ettirmeyi seçebilir.
| Seçim | Durum | Tazminat Hesabı |
|---|---|---|
| Türkiye’de tamir | Türkiye’de tamir ettirme | Gerçek tamir faturası + değer kaybı |
| Yurt dışında tamir | İkamet ettiği ülkede tamir | Yurt dışı tamir masraflarının gerçek bedeli tespit edilerek ödenir |
| Gümrüğe terk | Araç hasarlı olarak gümrüğe terk edilir | Ekonomik analiz: Tamir gideri ile piyasa değeri-sovtaj değeri karşılaştırması; hangisi az ise o ödenir |
Sigorta Tahkim Komisyonu Başvurusu
Yabancı plakalı araç kazalarında sigorta tahkim komisyonu başvurusu; hem TMTB hem de Güvence Hesabı uyuşmazlıklarında mahkemeye göre çok daha hızlı ve ekonomik bir çözüm sunmaktadır.
Başvuru Koşulları
- TMTB veya Güvence Hesabı’na önce yazılı ön başvuru yapılmış ve 15 iş günü beklenmiş olması zorunludur
- Başvuru; uyuşmazlığın çözümü için mahkeme veya tahkim arasında seçim yapılarak kullanılır; ikisi birden kullanılamaz
- Başvuru; sigortatahkim.org.tr üzerinden veya Komisyon’a elden yapılabilir
Tahkim Başvuru Ücretleri (Güncel)
| Uyuşmazlık Tutarı | Başvuru Ücreti |
|---|---|
| 5.000 TL’ye kadar | 100 TL |
| 5.001 – 10.000 TL | 250 TL |
| 10.001 – 20.000 TL | 350 TL |
| 20.001 TL ve üzeri | Uyuşmazlık tutarının %1,5’u (en az 350 TL) |
Neden Tahkim? Sigorta Tahkim Komisyonu uyuşmazlıkları ortalama 4 ay içinde sonuçlanmaktadır. Mahkemede aynı dava 1-2 yıl sürebilmektedir. Haklı çıkan tarafın başvuru ücreti karşı taraftan tahsil edilmektedir. Tahkim kararları kesin nitelikte olup icraya konulabilmektedir.
Adli Süreç ve İhtiyati Haciz – Yabancı Sürücüye Karşı
Yabancı plakalı araç sürücüsüne karşı adli süreç ve ihtiyati haciz; sigorta yoluyla tam tazminat alınamadığı ya da sigorta olmadığı durumlarda kritik bir hukuki araç olarak öne çıkmaktadır.
Türkiye Sınırları İçindeyken İhtiyati Haciz
Yabancı araç sürücüsü Türkiye’de bulunduğu süre zarfında; aracı üzerine ihtiyati haciz kararı alınabilmektedir. Asliye Ticaret veya Asliye Hukuk Mahkemesi’nden alınan ihtiyati haciz; yabancı sürücünün araçla Türkiye’yi terk etmesini önlemenin tek hukuki yoludur.
- İhtiyati haciz; kaza tutanağı ve hasar belgesiyle mahkemeden acil olarak talep edilir
- Mahkeme 24-48 saat içinde karara bağlayabilir
- Haciz kararı; araç üzerine uygulanır; araç Türkiye’den çıkamaz hale gelir
- Yabancı sürücü Türkiye’yi terk etmeden önce ihtiyati haczin alınması kritik önem taşır
Görevli ve Yetkili Mahkeme
| Davalı | Görevli Mahkeme | Yetkili Mahkeme |
|---|---|---|
| TMTB | Asliye Ticaret Mahkemesi | İstanbul (TMTB merkezi) veya kazanın gerçekleştiği yer |
| Güvence Hesabı | Asliye Ticaret Mahkemesi | TSB’nin bulunduğu yer veya kazanın gerçekleştiği yer |
| Yabancı sigorta şirketi (doğrudan) | Asliye Ticaret Mahkemesi | Kazanın gerçekleştiği yer |
| Yabancı araç sürücüsü/işleteni | Asliye Hukuk Mahkemesi | Davalının ikametgahı veya kazanın gerçekleştiği yer |
Zamanaşımı Süresi
Motorlu araç kazalarından doğan maddi zarar tazminat taleplerinde zamanaşımı; KTK ve Türk Borçlar Kanunu kapsamında aşağıdaki sürelerle sınırlıdır:
- 2 yıl: Zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren
- 10 yıl: Kaza gününden başlayarak hak düşürücü süre
- Zamanaşımı kesilmesi: Sigorta şirketinin kısmi ödeme yapması, yazılı başvuru, ödeme emri gönderimi ve dava açılması zamanaşımını keser; 2 yıllık süre yeniden başlar
Kritik Uyarı: Yabancı araç sürücüsü ve işletenine karşı açılan davalar uzun sürebilir; yabancı sürücü Türkiye’de bulunmadığında tebligat süreci uzamaktadır. Bu nedenle olayın hemen ardından yazılı başvuru yapılarak zamanaşımı kesmek; hak kaybını önlemek açısından zorunludur.
Yargıtay Kararları
Yargıtay Kararları
Özet Tablo
| Konu | Özet |
|---|---|
| Yeşil Kartlı yabancı araç | TMTB’ye başvuru – 8 iş günü bekleme – tahkim veya dava |
| Türk sigortası olan yabancı araç | Türk sigorta şirketine doğrudan başvuru |
| Sigortasız yabancı araç | Güvence Hesabı (TSB) + araç sahibine dava |
| Kaçan/tespit edilemeyen yabancı araç | Güvence Hesabı – polis tutanağında tespit edilememe belirtilmeli |
| Değer kaybı hesabı | Kayıtlı ülkedeki ikinci el piyasa değerleri esas |
| Tazminat para birimi | Euro/Dolar veya fiili ödeme günü kuru üzerinden TL talep edilebilir |
| Pert araçta tazminat | Piyasa değeri – sovtaj; ayrıca değer kaybı talep edilemez |
| Tamir yeri | Seçimlik hak – Türkiye veya yurt dışı |
| İhtiyati haciz | Yabancı sürücü Türkiye’deyken acil olarak alınmalı |
| Zamanaşımı | 2 yıl (öğrenme) / 10 yıl (kaza tarihi) |
| Tahkim başvurusu | 15 iş günü ön başvuru zorunlu; ortalama 4 ay sonuç |
| Görevli mahkeme (sigorta) | Asliye Ticaret Mahkemesi |
Sıkça Sorulan Sorular
Yabancı plakalı aracın Yeşil Kartı (Green Card) varsa; hasar ve değer kaybı talebi TMTB (Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu) aracılığıyla yapılır. Yeşil Kartı yoksa ancak Türk zorunlu trafik sigortası yaptırmışsa; Türk sigorta şirketine başvurulur. Ne Yeşil Kart ne de Türk sigortası yoksa ya da araç kaçmışsa; Güvence Hesabı’na başvurulur. Her üç durumda da ayrıca yabancı araç sürücüsü ve işletenine karşı Türk mahkemelerinde tazminat davası açılabilir.
Yeşil Kartlı yabancı araç kazasında kazazede; kaza tutanağı, hasar fotoğrafları, eksper raporu ve Yeşil Kart bilgisiyle TMTB’ye yazılı başvuru yapar. TMTB 8 iş günü içinde yanıt vermeli; bu süre dolmadan dava veya tahkim yoluna gidilmemelidir. TMTB zararı kendi imkanlarıyla karşılar; ardından yabancı ülkenin milli bürosuna rücu eder. Başvuru reddedilirse veya teklif yeterliyse Sigorta Tahkim Komisyonu’na (ortalama 4 ay) veya Asliye Ticaret Mahkemesi’ne başvurulur.
Evet. KTK m. 97 ve Güvence Hesabı Yönetmeliği kapsamında; sigortasız yabancı araçların yol açtığı hasarlar, kimliği tespit edilemeyen ya da kaçan yabancı araç hasarları Güvence Hesabı’ndan karşılanmaktadır. Başvuru; Türkiye Sigorta Birliği bünyesindeki Güvence Hesabı’na yazılı olarak yapılır. Kaçan araç vakasında; polis tutanağında aracın kimliğinin tespit edilemediğinin açıkça belirtilmesi zorunludur.
Evet. TMTB ve Güvence Hesabı; Sigorta Tahkim Komisyonu’nun yetki alanı içindedir. Başvuru öncesinde TMTB veya Güvence Hesabı’na yazılı ön başvuru yapılarak 15 iş günü beklenmesi zorunludur. Tahkim; mahkemeye göre çok daha hızlı (~4 ay) sonuçlanmakta ve başvuru ücreti çok düşük kalmaktadır. Tahkim yolunu seçen kişi aynı uyuşmazlık için dava açamaz; bu nedenle iki yol arasında stratejik seçim yapılmalıdır.
Hayır. Yabancı araçlarda değer kaybı; aracın kayıtlı olduğu ülkedeki (Almanya, Fransa, Hollanda vb.) ikinci el piyasa değerleri esas alınarak hesaplanır. Hesaplamada kaza öncesi hasarsız haldeki piyasa değeri ile tamir sonrası piyasa değeri karşılaştırılır; aradaki fark değer kaybıdır. Yargıtay; bu değer tespitinin yabancı ülke piyasasına aşina bilirkişi aracılığıyla yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Tazminat; Euro veya ilgili para birimi cinsinden ya da ödeme günü kuru üzerinden TL olarak talep edilebilir.
Yazarlar Hakkında
Bu içerik, AEK Hukuk bünyesindeki avukatlar tarafından hazırlanmış ve mesleki uzmanlık çerçevesinde denetlenmiştir.
Av. Turgut Ekrem
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2019). Marmara Üniversitesi Özel Hukuk Yüksek Lisans öğrencisi. Ceza Hukuku ve AYM/AİHM bireysel başvurularında uzman. AEK Hukuk kurucu ortağı.
Av. Mehmet Salih Ayyıldız
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2019). Ticaret Hukuku, Sigorta Hukuku ve Yabancılar işlemleri uzmanı. AEK Hukuk kurucu ortağı.
Yabancı Plakalı Araç Kazasında Hakkınızı Alın
TMTB başvurusu, Güvence Hesabı tahsili, değer kaybı hesabı, ihtiyati haciz veya Sigorta Tahkim Komisyonu sürecinde deneyimli İstanbul avukat ekibimizle iletişime geçin.