Türk Vatandaşlığından Çıkma ve Vatandaşlığın İptali 2026
Türk vatandaşlığı iki farklı hukuki yoldan sona erer: çıkma (izinle, TVK m.25) ve iptal (hileyle edinilmişse, TVK m.31). Çıkma, kişinin kendi isteğiyle yapılır. Başka ülke vatandaşlığı, suç veya askerlik engeli bulunmaması, mali tahditsizlik şartlarıyla. İptal ise yalnızca sonradan kazanılan vatandaşlığa uygulanır. Doğumla kazanılan vatandaşlık iptal edilemez. Çıkma belgesinin imzalanmasıyla vatandaşlık sona erer. Kişi, Mavi Kart alarak bazı haklarını korur ve ileride TVK m.13 kapsamında yeniden vatandaşlığa dönebilir.
İçindekiler
- Çıkma, İptal ve Kaybettirme Farkı – Hızlı Karşılaştırma
- Yasal Dayanak – TVK m.25, 26, 27, 28, 29, 31
- Vatandaşlıktan Çıkma Şartları (TVK m.25)
- Çıkma İzninin Verilmeyeceği Haller (TVK m.26)
- Askerlik ve Çıkma İlişkisi
- Başvuru Süreci – Yurt İçi ve Yurt Dışı
- Gerekli Belgeler ve Dilekçe
- Harç ve Ücret
- Çıkınca Ne Olur? – TVK m.27 ve m.28
- Mavi Kart Hakları
- Çifte Vatandaşlık ve Ülkeye Özel Notlar
- Çıktıktan Sonra Geri Dönüş – TVK m.13
- Vatandaşlığın İptali – TVK m.31
- Vatandaşlığın Kaybettirilmesi – TVK m.29
- Danıştay Kararları
- Sıkça Sorulan Sorular
Çıkma, İptal ve Kaybettirme Farkı – Hızlı Karşılaştırma
| Yol | TVK Maddesi | Kim Başlatır? | Kapsam | Mavi Kart? |
|---|---|---|---|---|
| İzinle Çıkma | m.25 | Kişinin kendisi (gönüllü) | Tüm vatandaşlara uygulanabilir | Evet (m.28) |
| Vatandaşlığın İptali | m.31 | Devlet (idari karar) | Yalnızca sonradan kazanılan; doğumla kazanılan iptal edilemez | Hayır |
| Vatandaşlığın Kaybettirilmesi | m.29 | Devlet (idari karar) | Yabancı devlet/ordu hizmeti + izin almama | Hayır |
En Kritik Ayrım: Vatandaşlığın iptali (m.31); yalnızca hile veya sahte beyanla kazanılan vatandaşlığa uygulanır. Doğumla Türk vatandaşı olan birinin vatandaşlığı, hiçbir koşulda iptal yoluyla elinden alınamaz.
Vatandaşlıktan çıkma ve iptal süreci için İstanbul avukat ekibimizle iletişime geçin.
Yasal Dayanak – 5901 Sayılı TVK
5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu – Vatandaşlığın Sona Ermesi
TVK m. 25 – İzin Alarak Vatandaşlıktan Çıkma KoşullarıTürk vatandaşlığından çıkmak isteyen kişilerin; ergin ve ayırt etme gücüne sahip olması, başka bir devletin vatandaşlığını kazanmış ya da kazanacağına ilişkin inandırıcı belirtilerin bulunması, herhangi bir suç veya askerlik hizmeti nedeniyle aranıyor olmaması ve mali ve cezai tahdide konu olmaması gerekmektedir.
TVK m. 26 – İzin Verilmeyecek HallerAskerlik hizmeti nedeniyle ülkemizde kanunlarla belirlenen işlemlere konu edilmiş olanlar, yurt içinde veya yurt dışındaki bir suçtan dolayı hakkında mahkûmiyet kararı bulunanlar ile soruşturma veya kovuşturma aşamasında bulunanlar, herhangi bir kurum veya kuruluşa karşı mali borcunu ödememişler vatandaşlıktan çıkma iznine hak kazanamaz.
TVK m. 27 – Çıkmanın SonuçlarıTürk vatandaşlığından çıkma, çıkma belgesinin ilgiliye imza karşılığı teslim edildiği tarihte hüküm ifade eder. Türk vatandaşlığını kaybedenlerin nüfus kayıtları silinir. Türk pasaportları ve kimlik belgeleri geçersiz hale gelir.
TVK m. 28 – Mavi Kart ve Saklı Tutulan HaklarÇıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden kişiler ile bunların altsoylarına yürürlükteki mevzuat çerçevesinde; mülkiyet ve miras hakları, seyahat, ikamet, çalışma ve bu kanunda belirtilen kamu hizmetlerinden yararlanma konularındaki bazı haklarını korumaları amacıyla kimlik belgesi niteliğinde Mavi Kart düzenlenir.
TVK m. 29 – Vatandaşlığın Kaybettirilmesiİzin almaksızın yabancı bir devletin askeri hizmetine giren ya da bu devletin kamusal hizmetinde çalışmayı sürdüren ve buna ilişkin bildirimde bulunmayan kişi, Cumhurbaşkanlığı kararıyla Türk vatandaşlığını kaybeder.
TVK m. 31 – Vatandaşlığın İptaliTürk vatandaşlığını yetkili makamları yanıltarak ya da gerçeğe aykırı belge düzenleyerek kazananların bu suretle edindikleri Türk vatandaşlığı Cumhurbaşkanlığı kararıyla iptal edilebilir. İptal kararı, kişinin vatandaşlık başvurusunda bulunduğu tarihe değil, kararın verildiği tarihe göre hüküm ifade eder.

Vatandaşlıktan Çıkma Şartları (TVK m.25)
Vatandaşlıktan Çıkma Şartları (TVK m.25)
| Şart | Açıklama | Dikkat |
|---|---|---|
| Reşit olmak | 18 yaşını doldurmuş olmak | 18 yaş altı çocuklar ebeveyn başvurusuna bağlı; kendi başvuruları geçersiz |
| Ayırt etme gücü | Hukuki anlamda tam ehliyetli olmak | Kısıtlı kişiler kendi başına başvuramaz |
| Başka ülke vatandaşlığı | Başka devletin vatandaşlığını kazanmış olmak ya da kazanacağına dair inandırıcı belirti | Vatansız kalma yasaktır; sözlü taahhüt yeterli değil; belge gerekebilir |
| Suç nedeniyle aranmıyor olmak | Devam eden soruşturma, kovuşturma veya mahkûmiyet bulunmamalı | Adli sicil belgesiyle kanıtlanır |
| Askerlik engeli yok | Askerlik hizmetiyle ilgili işlemlere konu edilmemiş olmak | Terhis/muafiyet belgeleriyle kanıtlanır |
| Mali ve cezai tahdit yok | Herhangi bir kurum veya kuruluşa karşı ödenmemiş borç bulunmamalı | Vergi borcu, SGK borcu, icra takibi engel oluşturabilir |
Çıkma İzninin Verilmeyeceği Haller (TVK m.26)
| Engel | Açıklama | Aşılabilir mi? |
|---|---|---|
| Askerlik hizmeti işlemleri | Sevk, celp, erteleme, firar gibi askerlik süreçlerine konu olmak | Süreç tamamlandığında engel kalkar |
| Devam eden soruşturma | Ceza soruşturması veya kovuşturması devam ediyorsa | Beraat veya düşme kararıyla engel kalkar |
| Kesinleşmiş mahkûmiyet | Yurt içi veya yurt dışı mahkûmiyet kararı varsa | Cezanın infazı veya ertesi/afla engel kalkabilir |
| Mali borç | Herhangi bir kamu kurumuna borç (vergi, SGK vb.) | Borç ödenmesiyle engel kalkar |
| Cezai tahdit | Yurt dışına çıkış yasağı, tahliye kısıtlaması | Kısıtlamanın kalkmasıyla |
Askerlik ve Çıkma İlişkisi
“Askerlik yapmadan Türk vatandaşlığından çıkabilir miyim?” sorusu en sık sorulan sorulardan biridir.
| Askerlik Durumu | Vatandaşlıktan Çıkma |
|---|---|
| Terhis belgesi mevcut (askerliği bitirmiş) | Askerlik engeli yok; diğer şartlar sağlandığında başvurulabilir |
| Muafiyet (sağlık, Kanun gereği) | Muafiyet belgesiyle askerlik engeli ortadan kalkar |
| Tecil (öğrenci, yurt dışı vb.) | Tecil devam ederken; dışarıya çıkma engeli olabilir; tecil bitimine kadar beklenmesi gerekebilir |
| Çağa girmiş; henüz teslim olmamış | Askerlik işlemlerine konu sayılır; engel devam eder |
| Askerlik firarisi veya cezalı | Engel devam eder; ceza infaz edilmeden çıkma iznine hak kazanılamaz |
| Askerlik çağı dışı (yaş sınırını aşmış) | Askerlik engeli söz konusu değildir |
Askerlik ve Çıkma İzni: Askerlik çağında olan ve henüz teslim olmamış kişiler, askerlik hizmetiyle ilgili işlemlere konu edilmiş sayılır ve çıkma izni verilmez. Terhis, muafiyet veya yasal tecil belgeleriyle bu engelin ortadan kalktığı ispat edilmelidir.
Başvuru Süreci – Yurt İçi ve Yurt Dışı
Şartları kontrol edin
Başka ülke vatandaşlığınız var mı? Suç veya askerlik engeli var mı? Mali borç var mı? Bu soruların yanıtı net olmadan başvuru yapmak, zaman kaybına yol açar
Belgeleri hazırlayın
Apostille gerektirebilecek belgeler önceden hazırlanmalı, yabancı ülke vatandaşlık belgesinin Türkçe tercümesi noter onaylı olmalı, adli sicil ve askerlik durum belgesi güncel tarihli olmalıdır
Başvurun
Yurt içi: yerleşim yeri iline bağlı valiliğin İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü’ne şahsen. Yurt dışı: bulunduğunuz ülkedeki Türk büyükelçiliği veya konsolosluğuna bizzat. Vekâletle başvuru kabul edilmez
İnceleme sürecini bekleyin
NVI inceleme ve güvenlik soruşturması, ortalama 6 ay sürmektedir. Eksik belge talep edilmesi durumunda süre uzar, Cumhurbaşkanlığı onayıyla kesinleşir ve Resmî Gazete’de yayımlanır
Çıkma belgesini imzalayın
Onay sonrası çıkma belgesi, başvuru yapılan müdürlük veya konsoloslukta imza karşılığı teslim edilir. İmza anında vatandaşlık sona erer. Türk pasaportu ve kimlik kartı teslim alınır, Mavi Kart işlemleri başlatılır
Gerekli Belgeler ve Dilekçe
| Belge | Açıklama | Not |
|---|---|---|
| Dilekçe | Vatandaşlıktan çıkma talebini içeren imzalı dilekçe; NVI’dan veya konsolosluktan temin edilir | Türkçe olmalı; özel bir format zorunlu değil; İçişleri Bakanlığı’na hitaben yazılır |
| T.C. kimlik kartı veya pasaport | Geçerli Türk kimlik belgesi | Başvuru sonunda iade edilir |
| Yabancı ülke vatandaşlık belgesi | Kazanılan yabancı vatandaşlığı kanıtlayan resmi belge | Apostille + noter onaylı Türkçe tercüme |
| Adli sicil belgesi | Türkiye’deki adli sicil kaydı | e-Devlet’ten güncel tarihli; bazı durumlarda yabancı ülke belgesi de istenir |
| Askerlik durum belgesi | Terhis, muafiyet veya erteleme belgesi | Askerlik çağındaki erkekler için zorunlu; MSB e-Devlet hizmetinden alınabilir |
| Biyometrik fotoğraf | 2 adet; son 6 ay; beyaz arka plan | Bazı konsolosluklarda farklı adet istenilebilir |
| Harç makbuzu | Güncel vatandaşlıktan çıkma harcı ödeme belgesi | PTT veya banka; güncel tutar için nvi.gov.tr |
| Evlenme/boşanma belgesi (varsa) | Medeni durum güncellemesi için | Apostille + Türkçe tercüme |
Vatandaşlıktan Çıkma Dilekçesi: Özel bir form şartı yoktur; ancak dilekçede adınız, T.C. kimlik numaranız, başvurunuzu yapma nedeniniz ve tarih ile imzanız bulunmalıdır. Konsolosluklar kendi formlarını kullanabilir. Resmi form için nvi.gov.tr veya başvuracağınız konsolosluk sayfası kontrol edilmelidir.
Harç ve Ücret
| Kalem | Açıklama |
|---|---|
| Vatandaşlıktan çıkma harcı | Harçlar Kanunu kapsamında yıllık güncellenir; nvi.gov.tr veya harçlar.gib.gov.tr’den güncel tutar kontrol edilmelidir |
| Konsolosluk hizmet bedeli | Yurt dışı başvurularında konsolosluğun belirlediği ek ücret uygulanabilir |
| Apostille ve tercüme masrafı | Yabancı ülke vatandaşlık belgesi için apostille + yeminli Türkçe tercüme |
| Pasaport iadesi | Ücret iadesi yapılmaz; pasaport ve kimlik teslim edilir |
Çıkınca Ne Olur? – TVK m.27 ve m.28
| Sonuç | Açıklama |
|---|---|
| Vatandaşlık sona erer | Çıkma belgesi imzalandığı anda; geriye dönük değil |
| Türk pasaportu geçersiz | Anında geçersiz; başvuru sırasında teslim edilir |
| T.C. kimlik kartı geçersiz | Teslim edilir; artık kullanılamaz |
| Nüfus kaydı silinir | Türk nüfus sicilindeki kayıt kapatılır |
| Yabancı statüsüne geçiş | Türkiye’de artık yabancı uyruklu olarak muamele görür |
| Askerlik yükümlülüğü | İzinle çıkanlarda sona erer |
| Mavi Kart düzenlenir | TVK m.28: bazı vatandaşlık hakları korunur |
| Oy hakkı sona erer | Türkiye seçimlerinde oy kullanamaz |
| Devlet memurluğu hakkı sona erer | Türk kamu görevlerine atanamaz |
Mavi Kart Hakları
Vatandaşlıktan çıkan kişilere TVK m.28 kapsamında Mavi Kart düzenlenir. Bu kart, kişinin Türk vatandaşı olmadığını gösterir ancak aşağıdaki hakları korur:
- Türkiye’ye vize olmaksızın giriş-çıkış (yabancılar için geçerli 90 gün sınırı uygulanmaz)
- Çalışma izni almaksızın Türkiye’de çalışma ve iş kurma
- Türkiye’de taşınmaz edinimi (konut, işyeri)
- Miras hakkı (Türk vatandaşlarıyla eşit)
- Sağlık ve eğitim gibi bazı kamu hizmetlerinden yararlanma
Mavi Kart hakları ve yeniden vatandaşlığa geçiş için Mavi Kartlıların yeniden Türk vatandaşlığına geçmesi rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Çifte Vatandaşlık ve Ülkeye Özel Notlar
Türkiye çifte vatandaşlığa izin vermektedir. Türk vatandaşlığından çıkmak kendi ülkenizin mevzuatına bağlıdır. Bazı ülkeler yabancı vatandaşlık alındığında eski vatandaşlığı otomatik olarak düşürür. Bu nedenle Türk vatandaşlığından gönüllü olarak çıkma talebi gündeme gelebilir.
| Ülke | Durum | Türk Vatandaşlığından Çıkma İhtiyacı? |
|---|---|---|
| Avusturya | Avusturya vatandaşlığı almak için kural olarak önceki vatandaşlıktan çıkma zorunludur | Evet – çifte vatandaşlık istisnasız değil; muafiyet mümkün ama sınırlı |
| Almanya | AB vatandaşı veya özel istisna kapsamı dışında çifte vatandaşlık çok sınırlı | Evet – genellikle Alman vatandaşlığı için Türk vatandaşlığından çıkılması istenir |
| Hollanda | Çifte vatandaşlık kısıtlıdır; belirli istisnalar mevcuttur | Duruma göre değişir; Hollandalı avukatla değerlendirme önerilir |
| ABD, Kanada, İngiltere | Çifte vatandaşlığa izin verilir | Hayır – Türk vatandaşlığından çıkma zorunlu değildir |
| Körfez ülkeleri (BAE, S. Arabistan vb.) | Kural olarak çifte vatandaşlığa izin vermez | Evet – genellikle Türk vatandaşlığından çıkma gerekir |
Avusturya’dan Çıkma Başvurusu: Avusturya’da Türk vatandaşlığından çıkma başvurusu; Viyana’daki Türk Büyükelçiliği veya diğer Türk konsolosluklarına şahsen yapılır. Avusturya vatandaşlığı alındıktan sonra Türk vatandaşlığından çıkma için Avusturya makamlarının belirlediği süre içinde işlem tamamlanması gerekebilir. Bu süreyi kaçıranlar için ek sorunlar çıkabilir.
Çıktıktan Sonra Geri Dönüş – TVK m.13
Türk vatandaşlığından çıkmanız kalıcı bir karar değildir. İleride geri dönmek mümkündür.
- Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle ayrılan Mavi Kart sahipleri; TVK m.13 kapsamında 5 yıl ikamet şartı aranmaksızın yeniden Türk vatandaşlığına başvurabilir
- Güvenlik açısından engel bulunmaması ve dilekçe yeterlidir
- Başvuru, yurt içinde il nüfus müdürlüğüne veya yurt dışında konsolosluğa şahsen yapılır
- Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle vatandaşlık yeniden kazanılır, Mavi Kart statüsü sona erer
Yeniden vatandaşlık başvurusunun tüm detayları için Türk vatandaşlığı nasıl alınır güncel rehber sayfamıza bakabilirsiniz.
Vatandaşlığın İptali – TVK m.31
Vatandaşlığın iptali, devlet tarafından başlatılır ve yalnızca sonradan (yatırım, ikamet, evlilik vb. yollarla) kazanılan vatandaşlığa uygulanabilir.
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| İptal nedeni | Vatandaşlık başvurusunda yalan beyan; sahte belge; yetkili makamları yanıltma |
| Kime uygulanır? | Yalnızca sonradan kazanılan vatandaşlığa; doğumla kazanılan vatandaşlık iptal edilemez |
| Kim karar verir? | İçişleri Bakanlığı önerisi + Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi |
| Hüküm tarihi | Kararın verildiği tarihten itibaren geçerlidir; geriye dönük uygulanmaz |
| Eş ve çocuklara etkisi | TVK m.32: iptale konu kişiye bağlı vatandaşlık kazananlar da etkilenebilir; ancak vatansız bırakmak yasak |
| İptal davası | Tebliğden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemesi’nde iptal davası |
Vatansız Bırakma Yasağı: TVK m.32/2 kapsamında, iptal kararı uygulandığında kişinin başka bir vatandaşlığı yoksa iptal kararı uygulanmaz. Türkiye kişiyi vatansız bırakamaz. Bu nedenle iptal kararlarında başka vatandaşlığın bulunup bulunmadığı öncelikle incelenmektedir.
Vatandaşlığın Kaybettirilmesi – TVK m.29
İzin almaksızın yabancı devlet veya ordusunda görev alan ve bu durumu bildirmeyen Türk vatandaşları, Cumhurbaşkanlığı kararıyla vatandaşlıklarını kaybedebilir.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| İzinsiz yabancı ordu hizmetine girme ve bildirmeme | Cumhurbaşkanlığı kararıyla vatandaşlık kaybettirilir |
| İzinsiz yabancı kamu hizmetinde çalışmayı sürdürme ve bildirmeme | Aynı yaptırım |
| Bildirim yapılmışsa | Kaybettirme uygulanmaz; izin süreci işletilir |
| Doğumla Türk vatandaşı | m.29 kapsamında vatandaşlık kaybettirilebilir |
| Sonradan kazanılan vatandaşlık | m.29 veya m.31 kapsamında değerlendirilebilir |
Danıştay Kararları
Sıkça Sorulan Sorular
TVK m.25 şartlarını (reşit olma, başka ülke vatandaşlığı, suç/askerlik engeli yok, mali borç yok) sağlayarak yurt içinde İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü’ne; yurt dışında Türk konsolosluğuna şahsen başvurmanız gerekmektedir. Süreç ortalama 6 ay sürmekte ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kesinleşmektedir.
TVK m.31 kapsamında yalnızca sonradan (evlilik, yatırım, ikamet vb.) kazanılan vatandaşlık; başvuruda yalan beyan veya hile tespit edilirse Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle iptal edilebilir. Doğumla kazanılan vatandaşlık iptal edilemez. Tebliğden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Evet. Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle ayrılanlar; Mavi Kart sahipleri olarak TVK m.13 kapsamında 5 yıl ikamet şartı aranmaksızın yeniden Türk vatandaşlığına başvurabilir. Güvenlik koşulunu sağlayan herkes bu yoldan geri dönebilir.
Çıkma belgesi imzalandığı anda vatandaşlık sona erer. Türk pasaportu ve kimlik kartı geçersiz olur; iade edilir. Yabancı statüsüne geçilir. Mavi Kart düzenlenerek çalışma, taşınmaz ve giriş-çıkış hakları korunur. Oy hakkı ve kamu görevi hakkı sona erer.
Askerlik hizmeti nedeniyle işlemlere konu olmak; çıkma izninin verilmeme gerekçesidir. Terhis, muafiyet veya yasal tecil belgeleriyle bu engelin ortadan kalktığı kanıtlandığında başvuru yapılabilir. Askerlik çağı dışında olanlar için bu kısıtlama geçerli değildir.
Vatandaşlıktan çıkma iznini; İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (NVI) inceler; Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kesinleşir ve Resmî Gazete’de yayımlanır.
Sahip olduğunuz yabancı ülke vatandaşlık belgesini (apostille + Türkçe tercüme), adli sicil ve askerlik belgelerinizi hazırlayarak bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğuna şahsen başvurun. Avusturya ve Almanya gibi ülkeler; kendi vatandaşlığı için Türk vatandaşlığından çıkmanızı talep edebilir; bu süreçlerde paralel takip önerilir.
Yalnızca sonradan kazanılan vatandaşlık; hile veya yalan beyan kanıtlandığında iptal edilebilir. Doğumla kazanılan vatandaşlık hiçbir koşulda iptal yoluyla sona erdirilemez (Danıştay kararı).
Vatandaşlıktan Çıkma ve İptal Süreçleri İçin Yanınızdayız
Belge hazırlığı, askerlik engeli ve iptal davası itirazı için İstanbul ceza avukatı ve yabancılar hukuku ekibimizle iletişime geçin.

