Şirket Müdürü Şirket Adına Yetkisini Aşarsa Ne Olur?
Şirket müdürünün yetkisini aşması halinde işlem çoğu zaman şirketi yine bağlar. Temsil yetkisine getirilen parasal sınır veya işlem türü sınırı, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (TTK m.371/3, m.629). Yalnızca tescil ve ilan edilmiş çift imza kuralı ile merkez veya şube sınırlaması üçüncü kişiyi bağlar. Müdürün kendi borcu için şirketi kefil göstermesi gibi açık çıkar çatışması hallerinde de şirket bağlı olmaz. Şirket bağlıysa müdür verdiği zararı şirkete tazmin eder (TTK m.553, m.644). Haklı sebep varsa müdür görevden alınır (TTK m.630). Malvarlığı kendi yararına kullanılmışsa TCK m.155/2 gündeme gelir.
İçindekiler
- Şirket Müdürünün Yetkisi Nedir ve Nereye Kadar Uzanır?
- Kanun Metni: TTK m.371, m.629 ve TBK Yetkisiz Temsil Hükümleri
- İç İlişki ve Dış İlişki: Şirket Müdürünün Yetkisini Aşması Neden Her Zaman Geçersizlik Doğurmaz?
- İşletme Konusu Dışındaki İşlemler Şirketi Bağlar mı?
- Sık Karşılaşılan Senaryolar ve Sonuçları
- Yetkisiz İşlem ve İcazet: Şirket Sonradan Onaylarsa Ne Olur?
- Yetkisini Aşan Müdürün Sorumluluğu
- Şirket Müdürünün Yetkisini Aşmasına Karşı Alınabilecek Önlemler
- Yetki Aşımına İlişkin Yargıtay Kararları
- Özet Tablo: Şirket Müdürünün Yetkisini Aşması
- Sıkça Sorulan Sorular
Şirket Müdürünün Yetkisi Nedir ve Nereye Kadar Uzanır?
Limited şirketi müdürler temsil eder. Müdür, şirketin amacına ve işletme konusuna giren her türlü işi ve hukuki işlemi şirket adına yapabilir. Anonim şirkette bu yetki yönetim kuruluna aittir. Limited şirkette anonim şirket hükümleri kıyasen uygulanır (TTK m.629).
| Yetki Türü | Anlamı | Kime Karşı Hüküm Doğurur? |
|---|---|---|
| Yönetim yetkisi | Şirket içi karar alma, işlerin yürütülmesi | Ortaklara ve şirkete karşı (iç ilişki) |
| Temsil yetkisi | Şirket adına üçüncü kişilerle işlem yapma | Üçüncü kişilere karşı (dış ilişki) |
| Devredilemez görevler | Üst düzey yönetim, muhasebe düzeni, genel kurul hazırlığı, borca batıklık bildirimi | TTK m.625, devredilemez |
- Yetkisiz işlem şirketi bağlar mı? Çoğu zaman evet. Üçüncü kişi iyiniyetliyse şirket bağlıdır.
- Parasal sınır işe yarar mı? Üçüncü kişiye karşı hayır. Yalnızca müdüre rücu için işe yarar.
- Çift imza kuralı? Tescil ve ilan edilmişse üçüncü kişiyi bağlar.
- Müdür şahsen sorumlu mu? Şirkete karşı evet. Şirket bağlı değilse üçüncü kişiye karşı da sorumlu olabilir.
Kanun Metni: TTK m.371, m.629 ve TBK Yetkisiz Temsil Hükümleri
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu
Fıkra 1
Temsile yetkili olanlar şirketin amacına ve işletme konusuna giren her tür işleri ve hukuki işlemleri şirket adına yapabilir ve bunun için şirket unvanını kullanabilirler. Kanuna ve esas sözleşmeye aykırı işlemler dolayısıyla şirketin rücu hakkı saklıdır.
Fıkra 2
Temsile yetkili olanların, üçüncü kişilerle, işletme konusu dışında yaptığı işlemler de şirketi bağlar. Meğerki üçüncü kişinin, işlemin işletme konusu dışında bulunduğunu bildiği veya durumun gereğinden bilebilecek durumda bulunduğu ispat edilsin. Şirket esas sözleşmesinin ilan edilmiş olması, bu hususun ispatı açısından tek başına yeterli delil değildir.
Fıkra 3
Temsil yetkisinin sınırlandırılması, iyiniyet sahibi üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmez. Ancak temsil yetkisinin sadece merkezin veya bir şubenin işlerine özgülendiğine veya birlikte kullanılmasına ilişkin tescil ve ilan edilen sınırlamalar geçerlidir.
Fıkra 5
Temsile yetkili kişiler tarafından yapılan işlemin esas sözleşmeye veya genel kurul kararına aykırı olması, iyiniyet sahibi üçüncü kişilerin o işlemden dolayı şirkete başvurmalarına engel değildir.
Fıkra 7
Yönetim kurulu, temsile yetkili olmayan üyelerini veya şirkete hizmet akdi ile bağlı olanları sınırlı yetkiye sahip ticari vekil veya diğer tacir yardımcıları olarak atayabilir. Bu şekilde atanacak olanların görev ve yetkileri iç yönergede açıkça belirlenir. İç yönergenin tescil ve ilanı zorunludur.
Madde 629/1
Müdürlerin temsil yetkilerinin kapsamına, sınırlandırılmasına, imzaya yetkili olanların belirlenmesine, imza şekli ile bunların tescil ve ilanına bu Kanunun anonim şirketlere ilişkin hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu
Madde 46
Bir kimse yetkisi olmadığı halde temsilci olarak bir hukuki işlem yaparsa, bu işlem ancak onadığı takdirde temsil olunanı bağlar. Karşı taraf uygun bir süre içinde onama bildirimini isteyebilir. Bu süre içinde onanmazsa işlemle bağlı olmaktan kurtulur.
Madde 47
Temsil olunan işlemi onamazsa, yetkisiz temsilci sözleşmenin hükümsüz kalmasından doğan zararı gidermekle yükümlüdür. Yetkisiz temsilci kusurlu ise ve hakkaniyet gerektiriyorsa daha fazla zararın da giderilmesine karar verilebilir.
İç İlişki ve Dış İlişki: Şirket Müdürünün Yetkisini Aşması Neden Her Zaman Geçersizlik Doğurmaz?
Kanun koyucu işlem güvenliğini öne alır. Şirketle sözleşme yapan kişi, müdürün iç sınırlarını araştırmak zorunda değildir. Bu nedenle sınırlama iç ilişkide kalır. Şirket bağlı olur, zararını müdürden ister.
| Sınırlama Türü | Tescil Edilse Bile Üçüncü Kişiyi Bağlar mı? | Şirketin Yolu |
|---|---|---|
| Parasal sınır (örneğin 1 milyon TL üzeri işlem yapamaz) | Hayır | Müdüre rücu, tazminat, azil |
| İşlem türü sınırı (kredi, kefalet, taşınmaz yasağı) | Hayır | Müdüre rücu, tazminat, azil |
| Genel kurul onayı şartı | Hayır | Müdüre rücu |
| Çift imza (birlikte temsil) | Evet, tescil ve ilan edilmişse | İşlem şirketi bağlamaz |
| Merkez veya şube işleriyle sınırlı yetki | Evet, tescil ve ilan edilmişse | İşlem şirketi bağlamaz |
| İmza sirkülerindeki sınırlama | Hayır, sirküler tescilli yetkinin belgesidir | Müdüre rücu |
Üçüncü kişi kötü niyetliyse: Sınırlamayı bilen veya bilmesi gereken kişi korunmaz. Müdürün kendi borcu için şirketi kefil göstermesi, şirket malını yakınına devretmesi gibi hallerde karşı tarafın iyiniyeti kabul edilmez. Bu durumda işlem şirketi bağlamaz.
İşletme Konusu Dışındaki İşlemler Şirketi Bağlar mı?
Eski kanunda işletme konusu dışındaki işlemler yok hükmündeydi. Bu kural kaldırıldı (TTK m.125). Yeni düzende konu dışı işlem de şirketi bağlar. Şirket ancak üçüncü kişinin konu dışılığı bildiğini ispat ederse kurtulur. Esas sözleşmenin ilan edilmiş olması bu ispata tek başına yetmez.
Sık Karşılaşılan Senaryolar ve Sonuçları
| Senaryo | Şirket Bağlı mı? | Müdürün Durumu |
|---|---|---|
| Çift imzalı şirkette tek imzalı çek veya sözleşme | Hayır. Şirket sözleşmeyi fiilen uyguladıysa çelişkili davranış yasağı devreye girer | Yetkisiz temsil, TBK m.47 sorumluluğu |
| Müdürün kendi borcu için şirket adına kefalet veya aval | Hayır, lehtar kötü niyetli sayılır | Bağlılık ihlali, tazminat, TCK m.155/2 riski |
| Önemli taşınmazın genel kurul kararı olmadan satışı | Hayır, alıcının iyiniyeti kurtarmaz | Tapu iptali ve tazminat |
| Parasal sınırı aşan tedarik sözleşmesi | Evet | Zarar varsa tazminat |
| Şirket aracının müdürün kendi adına devri | Çıkar çatışması, bağlılık ihlali incelenir | Tazminat ve ceza riski |
| Kaşe dışına atılan ikinci imza | Şirket bağlı, imza sahibi ayrıca aval veren sayılır | Şahsen sorumlu |
| Makul olmayan bağış | Üçüncü kişi kötüye kullanımı bilebiliyorsa bağlamaz | Tazminat |
| Müdürün görevle ilgili haksız fiili | Şirket sorumlu (TTK m.371/4) | Şirket müdüre rücu eder |
Müdürün imzaladığı sözleşme şirketinizi zarara mı sokuyor? Menfi tespit ve tedbir seçenekleri için İstanbul Şirketler Hukuku Avukatı ile hemen görüşün.
Yetkisiz İşlem ve İcazet: Şirket Sonradan Onaylarsa Ne Olur?
Şirketi bağlamayan işlem askıda hükümsüzdür. Şirket icazet verirse işlem baştan itibaren geçerli olur. İcazet açık olabileceği gibi zımni de olabilir.
- Faturanın kayda alınması ve ödenmesi zımni icazet sayılabilir.
- Sözleşmenin uzun süre uygulanması icazet olarak değerlendirilir.
- Karşı taraf şirkete uygun süre verip onay isteyebilir. Süre içinde onanmazsa bağlılıktan kurtulur.
- İcazet verilmezse yetkisiz müdür karşı tarafın güven zararını öder. Kusurluysa daha fazla zarardan da sorumlu tutulabilir.
Yetkisini Aşan Müdürün Sorumluluğu
| Sorumluluk | Dayanak | Kim İster? | Süre |
|---|---|---|---|
| Şirkete karşı tazminat | TTK m.553, m.644 | Şirket, her ortak, iflasta alacaklılar | 2 yıl, her halde 5 yıl (m.560) |
| Üçüncü kişiye karşı güven zararı | TBK m.47 | İşlemin karşı tarafı | 10 yıl |
| Görevden alma ve yetki kısıtlama | TTK m.630 | Genel kurul veya haklı sebeple her ortak | Süreye bağlı değil |
| Güveni kötüye kullanma | TCK m.155/2 | Savcılık, şikayete bağlı değil | 1 yıldan 7 yıla kadar hapis |
| Nitelikli dolandırıcılık | TCK m.158/1-h | Savcılık | 3 yıldan 10 yıla kadar hapis |
| Belgede sahtecilik | TCK m.204, m.207 | Savcılık | Sahte karar veya sirküler halinde |
Müdürün genel sorumluluk rejimi şirket müdürünün sorumluluğu yazısında, görevden alma usulü şirket müdürü nasıl görevden alınır yazısında anlatılmıştır. Şirket parası kişisel amaçla kullanıldıysa şirket parasını kendi hesabına aktaran ortak yazımıza bakın. Ceza boyutu için dolandırıcılık suçu yazımız yol gösterir.
Şirket Müdürünün Yetkisini Aşmasına Karşı Alınabilecek Önlemler
Çift imza kuralı getirin
Şirket sözleşmesinde birlikte temsil öngörün. Tescil ve ilan ettirin. Yalnızca bu sınırlama üçüncü kişiyi bağlar.
İç yönerge hazırlayın
Sınırlı yetkili ticari vekilleri iç yönergeyle belirleyin. Yönergeyi tescil ettirin.
Banka talimatlarını güncelleyin
Hesaplarda çift imza ve işlem limiti tanımlayın. Banka sınırlamaya uymazsa sorumluluğu doğar.
Bilgi alma hakkını kullanın
Ortak olarak belgeleri düzenli inceleyin. Şüpheli işlemleri erken yakalayın.
İhtiyati tedbir isteyin
Dava sonuna kadar imza yetkisinin durdurulması veya taşınmaz üzerine tedbir talep edin.
Azil davası açın
Haklı sebep varsa mahkemeden yetkinin kaldırılmasını veya sınırlandırılmasını isteyin.
Ortakların denetim araçları için şirket ortağının bilgi alma hakkı yazımıza bakın. Yüzde elli ortaklıkta yaşanan tıkanıklık şirket yönetiminde kilitlenme yazısında ele alınmıştır. Tescil işlemleri Ticaret Bakanlığı MERSİS üzerinden takip edilir.
Yetki Aşımına İlişkin Yargıtay Kararları
Özet Tablo: Şirket Müdürünün Yetkisini Aşması
| Soru | Kısa Cevap |
|---|---|
| Parasal sınır aşıldı | Şirket bağlı, müdür tazminat öder |
| Çift imza kuralı ihlal edildi | Tescilliyse şirket bağlı değil |
| Kendi borcu için kefalet | Şirket bağlı değil |
| Konu dışı işlem | Şirket bağlı, istisna karşı tarafın kötü niyeti |
| İcazet | Askıda işlemi geçerli kılar |
| Müdürün sorumluluğu | Tazminat, azil, ceza |
| Zamanaşımı | 2 yıl, her halde 5 yıl |
| En etkili önlem | Tescilli çift imza ve iç yönerge |
Sıkça Sorulan Sorular
Çoğu zaman evet. İç sınırlamalar iyiniyetli üçüncü kişiyi bağlamaz. Yalnızca tescil edilmiş çift imza ve şube sınırlaması ile karşı tarafın kötü niyetli olduğu hallerde işlem şirketi bağlamaz.
Şirket icazet verirse bağlar. İcazet verilmezse işlem şirket için hükümsüz kalır ve yetkisiz müdür karşı tarafın zararını öder.
Getirilebilir. Ancak bu sınır yalnızca iç ilişkide geçerlidir. Sınırı aşan işlem şirketi bağlar, müdür zarardan sorumlu olur.
Kural tescil ve ilan edilmişse geçerli değildir. Ancak şirket sözleşmeyi fiilen uygulamışsa sonradan çift imza eksikliğini ileri süremez.
Şirketin işletme konusu kapsamında üçüncü kişi borcuna kefil olabilir. Kendi şahsi borcu için şirketi kefil veya avalist gösteremez. Bu halde işlem şirketi bağlamaz.
Şirketin faaliyetini etkileyecek önemli malvarlığının satışı genel kurulun devredilemez yetkisidir. Karar yoksa satış geçersizdir ve tapu iptali istenebilir.
Evet. Şirkete verdiği zararı tazmin eder. Şirket bağlı değilse karşı tarafın güven zararından da sorumludur.
Yetki aşımı tek başına suç değildir. Şirket malvarlığı kendi yararına kullanılmışsa güveni kötüye kullanma, karşı taraf aldatılmışsa nitelikli dolandırıcılık gündeme gelir.
Hayır. İmza sirküleri tescilli yetkinin belgesidir. İçindeki parasal sınır iç ilişkide kalır.
Genel kurul kararıyla alınır. Haklı sebep varsa her ortak mahkemeden yetkinin kaldırılmasını veya sınırlandırılmasını isteyebilir. Dava boyunca ihtiyati tedbir talep edilebilir.
Hayır. Sınırlama ileriye etkilidir. Önceki işlemler kendi koşullarına göre değerlendirilir.
Zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her halde 5 yıldır. Fiil suçsa daha uzun ceza zamanaşımı uygulanır.
Müdürün Yetkisini Aşan İşlemine Karşı Harekete Geçin
Menfi tespit, tapu iptali, sorumluluk davası, müdürün azli ve ihtiyati tedbir talepleri için İstanbul Şirketler Hukuku Avukatı ekibimizle görüşün. Diğer hukuki konularda İstanbul avukat kadromuz da hizmetinizdedir.

