Eski Ortak Müşterileri Rakip Şirkete Yönlendirirse Ne Olur?
Eski ortağın müşterileri rakip şirkete yönlendirmesi tek başına hukuka aykırı değildir. Ayrılan ortak aynı sektörde çalışabilir ve aynı müşterilere teklif verebilir. Ancak üç halde fiil haksız rekabete dönüşür. Ortaklık sürerken müşterilerin gizlice yeni şirkete kaydırılması bağlılık yükümlülüğünü ihlal eder. Müşteri listesi, fiyat ve sözleşme koşulları gibi ticari sırların kullanılması TTK m.55/1-d kapsamındadır. Müşterilerin mevcut sözleşmelerini bozmaya yöneltilmesi veya eski şirketin kötülenmesi de yasaktır. Şirket men, tazminat ve ihtiyati tedbir isteyebilir. Zamanaşımı öğrenmeden itibaren 1 yıl, her halde 3 yıldır.
İçindekiler
- Eski Ortağın Müşterileri Rakip Şirkete Yönlendirmesi Ne Zaman Haksız Rekabettir?
- Kanun Metni: TTK m.54-55 Haksız Rekabet Halleri
- Ortaklık Devam Ederken Müşterilerin Kaydırılması
- Müşteri Listesi Ticari Sır Sayılır mı?
- Ortaklık ve Pay Devri Sözleşmesinde Rekabet Yasağı Maddesi
- Şirketin Açabileceği Davalar ve Talepler
- İspat: Hangi Deliller Toplanmalı?
- Ceza Boyutu: Haksız Rekabet Suçu ve Ticari Sır
- Görevli Mahkeme, Zamanaşımı ve Arabuluculuk
- Eski Ortağın Müşteri Yönlendirmesine İlişkin Yargıtay Kararları
- Özet Tablo: Eski Ortağın Müşterileri Rakip Şirkete Yönlendirmesi
- Sıkça Sorulan Sorular
Eski Ortağın Müşterileri Rakip Şirkete Yönlendirmesi Ne Zaman Haksız Rekabettir?
Anayasa çalışma ve teşebbüs özgürlüğünü korur. Müşteri serbestçe tercih eder. Bu nedenle eski ortağın rekabet etmesi kural olarak serbesttir. Haksızlık, rekabetin yöntemindedir.
| Serbest Rekabet | Haksız Rekabet | Dayanak |
|---|---|---|
| Ayrıldıktan sonra aynı sektörde şirket kurmak | Ortaklık sürerken müşterileri gizlice yeni şirkete kaydırmak | TTK m.613, m.626 bağlılık yükümlülüğü |
| Kamuya açık bilgilerle müşteri bulmak | Müşteri listesi, fiyat ve sözleşme koşullarını kullanmak | TTK m.55/1-d |
| Daha iyi fiyat ve hizmet teklif etmek | Müşterileri mevcut sözleşmelerini bozmaya yöneltmek | TTK m.55/1-b |
| Kendi deneyimini anlatmak | Eski şirketi kötülemek veya yanıltıcı beyanda bulunmak | TTK m.55/1-a |
| Yeni unvanla faaliyet göstermek | “Aynı firmayız” izlenimi yaratmak, eski referansları sahiplenmek | TTK m.55/1-a-4 |
| Açık ilanla eleman aramak | Çalışanları ayartarak sır elde etmek | TTK m.55/1-b-3 |
- Müşteri kendisi aradıysa? Haksız rekabet yoktur. Talep müşteriden gelmiştir.
- Müşteri listesi ticari sır mı? Gizli tutuluyor, ekonomik değeri var ve kolay ulaşılamıyorsa evet.
- Rekabet yasağı sözleşmesi yoksa dava açılamaz mı? Açılabilir. Haksız rekabet hükümleri sözleşme aramaz.
- Yeni şirket de sorumlu mu? Evet. Çalıştıranın sorumluluğu gereği yeni şirkete de dava açılır (TTK m.58).
Kanun Metni: TTK m.54-55 Haksız Rekabet Halleri
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu
Madde 54/2
Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerde aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.
Madde 55/1-a
Dürüstlük kuralına aykırı reklamlar ve satış yöntemleri. Başkalarını veya onların mallarını, iş ürünlerini, faaliyetlerini yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek. Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak.
Madde 55/1-b
Sözleşmeyi ihlale veya sona erdirmeye yöneltmek. Müşterilerle kendisinin bizzat sözleşme yapabilmesi için onları başkalarıyla yapmış oldukları sözleşmelere aykırı davranmaya yöneltmek. Üçüncü kişilerin işçilerini, vekillerini ve diğer yardımcı kişilerini, hak etmedikleri ve onları işlerinde yükümlülüklerine aykırı davranmaya yöneltmek. İşçileri veya yardımcı kişileri, işverenlerinin üretim ve iş sırlarını ifşa etmeye veya ele geçirmeye yöneltmek.
Madde 55/1-d
Üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ifşa etmek. Özellikle gizlice ve izinsiz olarak ele geçirdiği veya başkaca hukuka aykırı bir şekilde öğrendiği bilgileri ve üretim sırlarını değerlendiren veya başkalarına bildiren dürüstlüğe aykırı davranmış olur.
Madde 56/1
Haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse fiilin haksız olup olmadığının tespitini, haksız rekabetin men’ini, sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, kusur varsa zarar ve zıyanın tazminini isteyebilir. Mahkeme tazminat olarak haksız rekabet sonucunda davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da hükmedebilir.
Ortaklık Devam Ederken Müşterilerin Kaydırılması
Eski ortağın müşterileri rakip şirkete yönlendirmesi ortaklık sürerken gerçekleşiyorsa en ağır hal budur. Ortak henüz şirkette iken başka bir şirket kurar ve işleri oraya yönlendirir. Bu fiil hem bağlılık yükümlülüğünü hem haksız rekabet kurallarını ihlal eder. Ortak aynı zamanda müdürse rekabet yasağı da ihlal edilmiş olur.
- Şirket, kaçırılan işlerden doğan kârı tazminat olarak isteyebilir.
- Müdür sıfatı varsa işlem şirket adına yapılmış sayılabilir ve kazanç şirkete devredilir (TTK m.396 kıyasen).
- Ortak haklı sebeple ortaklıktan çıkarılabilir (TTK m.640).
- Şirket parasının yeni şirkete aktarılması güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir (TCK m.155/2).
Ortaklık sürerken geçerli kurallar şirket ortağının rekabet yasağı yazısında, çıkarma usulü limited şirket ortağının çıkarılması yazısında anlatılmıştır.
Müşteri Listesi Ticari Sır Sayılır mı?
Her müşteri bilgisi sır değildir. Yargıtay üç ölçüt arar.
| Ölçüt | Sır Sayılır | Sır Sayılmaz |
|---|---|---|
| Gizlilik | Yalnızca yetkili kişilerin eriştiği CRM kaydı | İnternet sitesinde yayınlanan referans listesi |
| Ekonomik değer | Fiyat, iskonto, sözleşme bitiş tarihleri, satın alma alışkanlıkları | Sektörde herkesin bildiği firma adları |
| Koruma önlemi | Gizlilik sözleşmesi, erişim yetkisi, gizli ibaresi | Hiçbir önlem alınmamış açık liste |
Müşteri verisi kişisel veri olabilir: Gerçek kişi müşterilerin telefon ve e-posta bilgilerinin götürülmesi KVKK ihlalidir. Verileri hukuka aykırı olarak ele geçiren veya başkasına veren kişi TCK m.136 uyarınca 2 yıldan 4 yıla kadar hapisle cezalandırılır. Bu suç şikayete bağlı değildir.
Ortaklık ve Pay Devri Sözleşmesinde Rekabet Yasağı Maddesi
Eski ortağın müşterileri rakip şirkete yönlendirmesi sözleşmeyle yasaklanmışsa şirketin işi kolaylaşır. Haksızlık ispatı aranmaz. Yasağın ihlali yeterlidir. Yargıtay bu maddelere işçi rekabet yasağı kurallarını kıyasen uygular.
| Madde Türü | İçerik | Geçerlilik Ölçütü |
|---|---|---|
| Rekabet etmeme | Belirli süre ve bölgede aynı işi yapmama | Yazılı, en fazla 2 yıl, yer ve konu sınırlı |
| Müşteri ayartmama | Eski müşterilere belirli süre teklif vermeme | Süre sınırlı ve belirli müşteri çevresi |
| Çalışan ayartmama | Eski şirket çalışanlarını işe almama | Makul süre |
| Gizlilik | Ticari sırları kullanmama | Süresiz olabilir |
| Cezai şart | İhlal halinde götürü tazminat | Fahiş ise mahkemece indirilir |
On beş yıllık veya ömür boyu yasaklar geçersizdir. Cezai şart varsa zarar ispatı aranmaz. Pay devri sürecindeki diğer riskler için hisse devri sonrası gizli borçlar yazımıza bakın.
Müşteri kaybınız sürüyor mu? Delil tespiti ve ihtiyati tedbir için erken başvuru sonucu belirler. İstanbul Şirketler Hukuku Avukatı ile hemen görüşün.
Şirketin Açabileceği Davalar ve Talepler
| Talep | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Tespit davası | Fiilin haksız rekabet olduğunun tespiti | TTK m.56/1-a |
| Men davası | Devam eden fiilin durdurulması | TTK m.56/1-b |
| Ref davası | Haksız durumun ortadan kaldırılması, yanlış beyanların düzeltilmesi | TTK m.56/1-c |
| Maddi tazminat | Yoksun kalınan kâr veya davalının elde ettiği menfaat | TTK m.56/1-d |
| Manevi tazminat | Ticari itibar kaybı | TTK m.56/1-e, TBK m.58 |
| Kararın ilanı | Masrafı davalıya ait olmak üzere | TTK m.56/2 |
| İhtiyati tedbir | Dava öncesi veya sırasında faaliyetin durdurulması | TTK m.61 |
| Yeni şirkete dava | Çalıştıranın sorumluluğu | TTK m.58 |
Tazminat Nasıl Hesaplanır?
- Giden müşterilerin önceki yıllardaki ciro ve kâr marjı esas alınır.
- Makul bir süre için yoksun kalınan kâr bilirkişiyle hesaplanır.
- Zarar tam ispatlanamazsa mahkeme davalının elde ettiği menfaati tazminat olarak belirleyebilir.
- Hiçbir hesap yapılamıyorsa hakim zararı takdir eder (TBK m.50/2).
- Cezai şart varsa ayrıca istenir.
İspat: Hangi Deliller Toplanmalı?
Noter tespiti yaptırın
Rakip şirketin internet sitesi, sosyal medya paylaşımları ve referans listeleri noter aracılığıyla tespit ettirilir.
Delil tespiti isteyin
Mahkemeden eski ortağın e-posta ve bilgisayar kayıtlarının bilirkişi eliyle incelenmesi talep edilir (HMK m.400).
Sicil kayıtlarını alın
Rakip şirketin kuruluş tarihi, ortakları ve müdürleri ticaret sicilinden belgelenir.
Müşteri beyanlarını toplayın
Müşterilerin fesih bildirimleri, yazışmaları ve tanık beyanları dosyaya girer.
Ciro tablolarını hazırlayın
Ayrılma tarihinden önce ve sonra müşteri bazlı ciro karşılaştırması bilirkişi hesabının temelidir.
Erişim kayıtlarını saklayın
CRM ve e-posta sunucusu logları, toplu indirme ve dışa aktarma işlemlerini gösterir.
İnceleme hakkının kapsamı için şirket ortağının bilgi alma hakkı yazımıza bakın. Şirketin yetkili kayıtları Ticaret Bakanlığı MERSİS üzerinden sorgulanır.
Ceza Boyutu: Haksız Rekabet Suçu ve Ticari Sır
| Fiil | Suç | Ceza | Şikayet |
|---|---|---|---|
| Kasıtlı haksız rekabet | TTK m.62 | 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası | Şikayete bağlı |
| Ticari sır ve müşteri sırrının ifşası | TCK m.239 | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezası | Şikayete bağlı, 6 ay |
| Kişisel verilerin ele geçirilmesi | TCK m.136 | 2 yıldan 4 yıla kadar hapis | Şikayete bağlı değil |
| Şirket parasını yeni şirkete aktarma | TCK m.155/2 | 1 yıldan 7 yıla kadar hapis | Şikayete bağlı değil |
Tüzel kişi adına işlenen haksız rekabet suçunda yeni şirketin yöneticileri de cezai olarak sorumludur (TTK m.63). Çalışanın sır ifşası için ticari sırları rakibe veren çalışan yazımıza bakın.
Görevli Mahkeme, Zamanaşımı ve Arabuluculuk
| Konu | Kural |
|---|---|
| Görevli mahkeme | Asliye ticaret mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | Davalının yerleşim yeri veya haksız fiilin işlendiği yer |
| Zamanaşımı | Öğrenmeden 1 yıl, her halde 3 yıl. Fiil suçsa ceza zamanaşımı (TTK m.60) |
| Arabuluculuk | Tazminat taleplerinde dava şartı. Men ve tespit taleplerinde tartışmalı |
| İhtiyati tedbir | Yaklaşık ispatla, dava öncesinde istenebilir |
| Harç | Tazminat talebinde nispi harç |
Eski Ortağın Müşteri Yönlendirmesine İlişkin Yargıtay Kararları
Özet Tablo: Eski Ortağın Müşterileri Rakip Şirkete Yönlendirmesi
| Soru | Kısa Cevap |
|---|---|
| Rekabet etmek serbest mi? | Evet, yöntem dürüstse |
| Ne zaman haksız? | Sır kullanımı, sözleşmeyi bozdurma, kötüleme, karıştırma |
| Ortaklık sürerken | Bağlılık ihlali, en ağır hal |
| Müşteri listesi | Gizli ve korunuyorsa ticari sır |
| Talepler | Tespit, men, ref, tazminat, tedbir |
| Zamanaşımı | 1 yıl / 3 yıl |
| Ceza | TTK 62, TCK 239, TCK 136 |
| Mahkeme | Asliye ticaret |
Sıkça Sorulan Sorular
Dürüst yöntemlerle rekabet ediyorsa hukuka aykırılık yoktur. Ticari sır kullanıyor, müşterileri sözleşmelerini bozmaya yöneltiyor veya eski şirketi kötülüyorsa haksız rekabet davası açılır.
Tek başına sayılmaz. Müşteri serbestçe tercih eder. Haksızlık yöntemde aranır.
Evet. Ortaklık sürerken yapılırsa bağlılık yükümlülüğü ve haksız rekabet kuralları birlikte ihlal edilir. Haklı sebeple çıkarma ve tazminat gündeme gelir.
Gizli tutuluyor, ekonomik değer taşıyor ve korunması için önlem alınmışsa sayılır. Kamuya açık bilgilerden derlenebiliyorsa sayılmaz.
Hayır. Suç, ticari sırrın ifşası, kişisel verilerin ele geçirilmesi veya kasıtlı haksız rekabet fiilleriyle oluşur.
Asliye ticaret mahkemesinde açılır. Zamanaşımı öğrenmeden itibaren 1 yıl, her halde 3 yıldır.
Evet. Kasıtlı haksız rekabet şikayet üzerine 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir (TTK m.62).
Kural olarak en fazla 2 yıl. Daha uzun süre hakim tarafından makul düzeye indirilir.
Evet. Mahkeme, davalının haksız rekabetle elde ettiği menfaati tazminat olarak belirleyebilir. Hiçbir hesap yapılamazsa hakim zararı takdir eder.
Gerçek kişi müşterilerin verileri götürülmüşse evet. TCK m.136 uyarınca 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası öngörülür ve şikayete bağlı değildir.
Evet. Eski ortağın kurduğu veya katıldığı şirket, çalıştıranın sorumluluğu gereği birlikte davalı gösterilir.
Hayır. Talep müşteriden geldiyse ve ticari sır kullanılmadıysa haksız rekabet oluşmaz. Yazışmaları saklamanız ispat açısından önemlidir.
Müşterileriniz Eski Ortağınıza mı Gidiyor?
Delil tespiti, ihtiyati tedbir, haksız rekabet ve tazminat davaları için İstanbul Şirketler Hukuku Avukatı ekibimizle görüşün. Diğer hukuki konularda İstanbul avukat kadromuz da hizmetinizdedir.

