Şirketler Hukuku
Hisse Bedeli Uyuşmazlıklarında Değer Tespiti Nasıl Yapılır?

Hisse bedeli uyuşmazlıklarında değer tespiti, payın nominal değeriyle değil gerçek değeriyle yapılır. Değeri hakim değil, mahkemenin atadığı bilirkişi heyeti belirler. Heyet, şirketin niteliğine göre net aktif değer, indirgenmiş nakit akışı veya piyasa çarpanları yöntemini kullanır. Yargıtay uygulamasında değerleme, karar tarihine en yakın tarih esas alınarak yapılır. Taşınmazların rayiç değeri, marka ve müşteri çevresi gibi gayrimaddi varlıklar hesaba katılır. Rapora 2 hafta içinde itiraz edilebilir.

Son güncelleme: 27 Ekim 2026Yazar: Av. Mehmet Salih AyyıldızKategori: Şirketler Hukuku

Hisse Bedeli Uyuşmazlıklarında Değer Tespiti Hangi Davalarda Gerekir?

Pay değeri tartışması tek bir dava türüne özgü değildir. Aşağıdaki durumların her birinde mahkeme gerçek değeri belirlemek zorunda kalır.

Senaryo Dayanak Kimin Lehine Hesaplanır?
Ortaklıktan çıkma TTK m.638, m.641 Çıkan ortak ayrılma akçesi alır
Ortaklıktan çıkarma TTK m.640, m.641 Çıkarılan ortak ayrılma akçesi alır
Haklı sebeple fesih yerine alternatif çözüm TTK m.531, m.636/3 Davacı ortağın payı ödenerek çıkarılır
Anonim şirkette bağlam nedeniyle devrin reddi TTK m.493 Şirket payı gerçek değerle alır
Miras, mal rejimi veya icra yoluyla geçiş TTK m.596, m.597 Şirket payı gerçek değerle almayı önerir
Boşanmada mal rejimi tasfiyesi TMK m.232, m.235 Eş, payın sürüm değerine katılır
Pay devri bedel uyuşmazlığı TBK satım hükümleri Bedel indirimi veya tazminat hesabı
  • Nominal değer esas alınır mı? Hayır. Sermayedeki pay tutarı değil, şirketin gerçek değerindeki pay esas alınır.
  • Ciroya göre değer hesaplanır mı? Tek başına hayır. Ciro yalnızca çarpan yöntemlerinde bir girdidir.
  • Değeri kim belirler? Mahkemenin atadığı bilirkişi heyeti.
  • Rapora itiraz edilebilir mi? Evet, tebliğden itibaren 2 hafta içinde.

Kanun Metni: Gerçek Değere İlişkin TTK Hükümleri

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu

Gerçek Değer Hükümleri (Özet)

Madde 641 – Ayrılma akçesi

Ortak şirketten ayrıldığı takdirde, esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteme hakkını haizdir. Şirket sözleşmesinde öngörülen ayrılma hakkı dolayısıyla, şirket sözleşmeleri ayrılma akçesini farklı bir şekilde düzenleyebilir.

Madde 642 – Ödeme

Ayrılma akçesi, şirket kullanılabilir bir öz kaynak üzerinde tasarruf ediyorsa, ayrılan kişinin esas sermaye payları devredilebiliyorsa veya esas sermaye ilgili hükümlere göre azaltılmışsa muaccel olur. Ödenmeyen kısım şirkete karşı bütün alacaklılardan sonra gelen bir alacak oluşturur.

Madde 597 – Gerçek değerin belirlenmesi

Kanun veya şirket sözleşmesi esas sermaye payının bedeli olarak gerçek değeri öngördüğü takdirde taraflar anlaşamazlarsa bu değer, taraflardan birinin istemi üzerine şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesince belirlenir. Mahkeme yargılama giderlerini takdir eder. Karar kesindir.

Madde 531 – Haklı sebeple fesih

Mahkeme, fesih yerine davacı pay sahiplerine paylarının karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değerinin ödenip davacı pay sahiplerinin şirketten çıkarılmalarına karar verebilir.

Madde 493 – Anonim şirkette bağlam

Şirket, devralana paylarını başvurma anındaki gerçek değeriyle kendi veya diğer pay sahipleri ya da üçüncü kişiler hesabına almayı önererek onay istemini reddedebilir. Devralan gerçek değerin belirlenmesini mahkemeden isteyebilir.

Gerçek değer nedir? Yargıtay uygulamasındaki tanım şudur: İşletmenin tümüyle satılması halinde elde edilecek değerin ortağın payına düşen kısmı. Kayıtlı defter değeri bu tanımı karşılamaz.

Değerleme Yöntemleri ve Hukuki Tercihler

A. İndirgenmiş Nakit Akışı (İNA) Yöntemi

Şirketin gelecekte üreteceği nakit akışları tahmin edilir. Bu akışlar bir iskonto oranıyla bugüne indirgenir. Faaliyetine devam eden ve kâr üreten şirketlerde en çok tercih edilen yöntemdir. Zayıf yanı, projeksiyonların varsayıma dayanmasıdır.

B. Net Aktif Değer (Özvarlık) Yöntemi

Şirketin tüm varlıkları güncel piyasa değeriyle hesaplanır. Borçlar düşülür. Kalan tutar özvarlıktır. Taşınmaz ve makine ağırlıklı şirketlerde güvenilir sonuç verir. Gayrimaddi değerleri yakalamakta zayıftır.

C. Piyasa Çarpanları (Emsal) Yöntemi

Benzer şirketlerin satış bedelleri esas alınır. FAVÖK, net kâr veya ciro gibi göstergeler sektör çarpanıyla çarpılır. Türkiye’de güvenilir emsal verisi her sektörde bulunmaz. Bu nedenle çoğunlukla destekleyici yöntem olarak kullanılır.

D. Tasfiye Değeri

Şirketin faaliyetine son verilip varlıklarının satılması halinde elde edilecek net tutardır. Faaliyeti durmuş veya borca batık şirketlerde kullanılır. Genellikle en düşük değeri verir.

Yöntem Hangi Şirkette Uygun? Güçlü Yanı Zayıf Yanı
İndirgenmiş nakit akışı Faal, kârlı, öngörülebilir gelirli Geleceği ve şerefiyeyi yansıtır Varsayımlara duyarlı
Net aktif değer Taşınmaz, makine ve stok ağırlıklı Somut ve denetlenebilir Marka ve müşteri değerini kaçırır
Piyasa çarpanları Emsali bol sektörler Piyasa gerçeğine yakın Türkiye’de emsal verisi kıt
Tasfiye değeri Faaliyeti durmuş, borca batık Alt sınırı gösterir Faal şirkette değeri düşük gösterir
Karma yöntem Çoğu uyuşmazlık Yöntemlerin ortalaması dengeli sonuç verir Ağırlıklandırma tartışması

Bilirkişi uygulamasında en sık karma yöntem görülür. Net aktif değer ile nakit akışı değeri birlikte hesaplanır ve gerekçeli biçimde ağırlıklandırılır. Yalnızca kayıtlı değere dayanan raporlar Yargıtay tarafından bozma sebebi sayılmaktadır.

Değerleme Tarihi: Hangi Gün Esas Alınır?

Bu soru çoğu zaman sonucu yöntemden daha fazla etkiler. Enflasyon ve kur hareketleri değeri kısa sürede değiştirir.

Dava Türü Değerleme Tarihi Dayanak
Haklı sebeple fesih yerine çıkarma Karar tarihine en yakın tarih TTK m.531 açık hüküm
Çıkma ve çıkarma davası (ayrılma akçesi) Karar tarihine en yakın tarih Yargıtay 11. HD uygulaması
Anonim şirkette bağlam reddi Başvuru anı TTK m.493
Miras ve icra yoluyla geçiş Şirketin öneri yaptığı tarih TTK m.596
Boşanmada mal rejimi tasfiyesi Tasfiye anı, uygulamada karar tarihine yakın tarih TMK m.235
Sözleşmesel çıkma hakkı Sözleşmede yazılı tarih, yoksa çıkma tarihi TTK m.641/2

Davayı uzatma riski: Değer karar tarihine göre belirlendiği için dava uzadıkça rapor güncellenmek zorunda kalır. Son raporun üzerinden uzun süre geçtiyse ek rapor talep edilmelidir.

Değeri Etkileyen Kritik Unsurlar

Unsur Değere Etkisi İspat Aracı
Taşınmazların rayiç değeri Çoğunlukla en büyük kalem Lisanslı gayrimenkul değerleme raporu
Marka, patent, müşteri çevresi (şerefiye) Faal şirketlerde yüksek Marka tescili, satış verileri, emsal lisans bedelleri
Gizli yedekler Bilançoda düşük görünen varlıkların fazlası Ekspertiz ve envanter
Alacakların tahsil kabiliyeti Şüpheli alacaklar düşülür Yaşlandırma tablosu, icra dosyaları
Bilanço dışı borçlar ve davalar Değeri azaltır Dava listesi, kefalet sözleşmeleri
Ortaklara yapılan usulsüz ödemeler Geri eklenerek değer düzeltilir Cari hesap kayıtları
Azınlık iskontosu ve kontrol primi Türk uygulamasında yerleşik değil, tartışmalı Gerekçesiz uygulanırsa itiraz edilir
Esas sözleşmedeki değerleme formülü Kanuna aykırı olmadıkça uygulanır Şirket sözleşmesi

Bilançodaki usulsüzlükler için şirket parasını kendi hesabına aktaran ortak ve gizli borçlar için hisse devri sonrası gizli borçlar yazılarımıza bakın. Belgeler verilmiyorsa şirket ortağının bilgi alma hakkı yolu kullanılır.

Bilirkişi raporu payınızı düşük mü gösteriyor? İtiraz gerekçelerinizi İstanbul Şirketler Hukuku Avukatı ile hazırlayın.

Raporu İnceletin

Bilirkişi İncelemesi ve Dava Süreci

1

Değer tespiti talebini dilekçeye yazın

Çıkma veya çıkarma davasında ayrılma akçesi birlikte istenir. Belirsiz alacak davası açılabilir.

2

Belgeleri sunun

Son üç yılın bilançoları, mizanlar, tapu kayıtları, marka tescilleri ve sözleşmeler dosyaya girer.

3

Heyet oluşturulur

Mahkeme genellikle mali müşavir veya yeminli mali müşavir, değerleme uzmanı ve sektör uzmanından oluşan heyet atar.

4

Keşif ve inceleme yapılır

Heyet şirket merkezinde defterleri inceler, taşınmazları yerinde görür.

5

Rapora itiraz edin

Rapor tebliğinden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilir. Gerekçeli itirazda ek rapor veya yeni heyet istenir.

6

Karar ve ödeme

Mahkeme değeri belirler. Ayrılma akçesi muacceliyet koşulları oluşunca ödenir.

Konu Kural
Görevli mahkeme Şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesi
Arabuluculuk Ayrılma akçesi para alacağı olduğundan dava şartıdır
Harç Para talebinde nispi harç. Salt değer tespitinde uygulama farklıdır
Rapora itiraz süresi 2 hafta (HMK m.281)
m.597 belirleme kararı Kesindir
Faiz Muacceliyet tarihinden itibaren ticari faiz istenebilir

Bilirkişi Raporuna İtirazda Sık Kullanılan Gerekçeler

  • Yalnızca defter değerinin esas alınması, rayiç değerlerin araştırılmaması
  • Değerleme tarihinin yanlış seçilmesi
  • Taşınmazlar için lisanslı değerleme yapılmaması
  • Marka ve müşteri çevresinin hiç hesaba katılmaması
  • Gerekçesiz azınlık iskontosu uygulanması
  • Ortaklara yapılan usulsüz ödemelerin düzeltilmemesi
  • Heyette sektör uzmanının bulunmaması

Özel Durumlar: Boşanma, Miras ve Bedelsiz Devir

Boşanmada Şirket Hissesi

Evlilik içinde edinilen pay edinilmiş maldır. Eş, payın değerinin yarısına katılma alacağı olarak hak kazanır. Değer, tasfiye anındaki sürüm değeridir. Ortaklık payı eşe geçmez, yalnızca para alacağı doğar. Ayrıntılar anlaşmalı boşanma davası yazımızda özetlenmiştir.

Miras Yoluyla Geçen Pay

Limited şirkette miras yoluyla geçişte genel kurul onayı aranmaz. Ancak şirket üç ay içinde payı gerçek değerle almayı önererek reddedebilir. Anlaşmazlıkta değeri mahkeme belirler. Miras sürecinin başlangıcı için veraset ilamı alma rehberi yazımıza bakın.

Bedelsiz Hisse Devri Mümkün mü?

Hukuken mümkündür. Devir bağış niteliğinde olur. Ancak vergi idaresi emsal bedel üzerinden değerlendirme yapabilir. Veraset ve intikal vergisi gündeme gelir. Bedel yazılmadan yapılan devirler sonradan uyuşmazlık çıkarır.

Esas Sözleşmede Değerleme Formülü Belirlenebilir mi?

Evet. Şirket sözleşmesi, sözleşmesel çıkma hakkı için ayrılma akçesini farklı düzenleyebilir (TTK m.641/2). Kuruluşta yazılan formül yıllar sonra davayı önler.

  • Değerleme yöntemi ve ağırlıkları önceden yazılır.
  • Bağımsız değerleme kuruluşu ve seçim usulü belirlenir.
  • Ödeme takvimi ve faiz oranı kararlaştırılır.
  • Kanuni çıkma ve çıkarma hallerinde gerçek değerin altına inilemeyeceği unutulmamalıdır.

Çıkış planlaması için ortaklıktan çıkma ve limited şirket ortağının çıkarılması yazılarımıza bakın. Lisanslı değerleme kuruluşları Sermaye Piyasası Kurulu listesinden kontrol edilebilir.

Hisse Değeri Tespitinde Yargı Kararları

Yargıtay 11. Hukuk DairesiE. 2021/8100 – K. 2022/9536 – 27.12.2022
Gerçek Değer İki Aşamalı Hesaplanır ve Karar Tarihine En Yakın Tarih Esas Alınır
Yerel mahkeme ayrılma akçesini eksik incelemeyle belirlemiştir. Daire, önce şirketin tüm varlıklarının rayiç değerle hesaplanmasını, ardından ortağın payına düşen kısmın karar tarihine en yakın tarihe göre belirlenmesini istemiştir.
Sonuç: Eksik inceleme ve eski tarihli değerleme bozma sebebidir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk DairesiE. 2020/636 – K. 2023/210 – 09.02.2023
İspatlanamayan Marka Değeri Hesaba Katılmaz
Davacı, şirket markasının yüksek değeri olduğunu ileri sürmüştür. Mahkeme, emsal veriyle ispatlanamayan marka değerinin ayrılma akçesine eklenemeyeceğini belirtmiştir. Rayiç değer hüküm tarihine yakın tarihe göre belirlenmiştir.
Sonuç: Gayrimaddi varlık iddiası somut belgeyle desteklenmelidir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk DairesiE. 2022/2291 – K. 2025/1785 – 06.11.2025
Borca Batık Şirkette Çıkma Kabul, Ayrılma Akçesi Ret
Faaliyeti durmuş ve borca batık şirkette ortağın çıkma talebi kabul edilmiştir. Ancak özvarlık bulunmadığından ayrılma akçesi talebi reddedilmiştir.
Sonuç: Gerçek değer sıfır veya negatifse ayrılma akçesi ödenmez.
Yargıtay 11. Hukuk DairesiE. 2016/2571 – K. 2017/5023
Bilanço Değeri Yeterli Değildir
Yerel mahkeme ayrılma akçesini bilanço değeri üzerinden hesaplamıştır. Daire, payın karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değerinin esas alınması gerektiğini belirtmiştir.
Sonuç: Defter değerine dayanan rapor hükme esas alınamaz.
Yargıtay 11. Hukuk DairesiE. 2016/4188 – K. 2017/6392 – 21.11.2017
Haklı Sebep ve Ayrılma Akçesinin Birlikte İncelenmesi
Daire, çıkma davasında önce haklı sebebin varlığının, ardından ayrılma akçesinin gerçek değer üzerinden belirlenmesinin gerektiğini vurgulamıştır.
Sonuç: Haklı sebep kabul edilince değerleme aşaması zorunlu olarak başlar.
Yargıtay 11. Hukuk DairesiE. 2026/1605 – K. 2026/1454 – 11.03.2026
Fesih Yerine Pay Bedelinin Ödenmesi Öncelikli Çözümdür
Daire, haklı sebeple fesih davasında doğrudan feshe karar verilmesini bozmuş ve davacının payının gerçek değerle ödenmesi gibi alternatiflerin değerlendirilmesini istemiştir.
Sonuç: Fesih davalarında da pay değeri tespiti gündeme gelir.

Özet Tablo: Hisse Bedeli Uyuşmazlıklarında Değer Tespiti

Başlık Kısa Cevap
Esas alınan değer Gerçek değer, nominal değer değil
Belirleyen Mahkemenin atadığı bilirkişi heyeti
Yöntemler Net aktif, indirgenmiş nakit akışı, çarpanlar, tasfiye değeri
Değerleme tarihi Karar tarihine en yakın tarih
Şerefiye İspatlanırsa dahil edilir
Azınlık iskontosu Tartışmalı, gerekçesiz uygulanamaz
Rapora itiraz 2 hafta
Mahkeme Şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesi
Sözleşmesel formül Sözleşmesel çıkmada mümkün

Sıkça Sorulan Sorular

1. Şirket hisse değeri nasıl belirlenir?

Mahkemenin atadığı bilirkişi heyeti şirketin tüm varlıklarını rayiç değerle hesaplar, borçları düşer ve ortağın payına düşen kısmı bulur. Faal şirketlerde gelecekteki nakit akışları da dikkate alınır.

2. Limited şirket hisse devri bedelsiz olur mu?

Hukuken mümkündür ve bağış niteliği taşır. Ancak vergi idaresi emsal bedel üzerinden değerlendirme yapabilir. Veraset ve intikal vergisi gündeme gelebilir.

3. Ciroya göre şirket değeri nasıl hesaplanır?

Ciro tek başına değer ölçütü değildir. Piyasa çarpanları yönteminde ciro, sektör çarpanıyla çarpılarak kaba bir gösterge elde edilir. Mahkemeler bu yöntemi yalnızca destekleyici olarak kullanır.

4. Hisse senedinin gerçek değerini nasıl hesaplarım?

Şirketin özvarlığı rayiç değerlerle hesaplanır ve toplam pay sayısına bölünür. Faal şirketlerde buna indirgenmiş nakit akışı değeri eklenerek karma sonuç alınır.

5. Ayrılma akçesi nasıl hesaplanır?

Payın gerçek değeri üzerinden hesaplanır. Taşınmazlar rayiç değerle, marka ve müşteri çevresi ispatlanabildiği ölçüde dahil edilir. Borçlar düşülür ve kalan tutar pay oranıyla çarpılır.

6. Değerleme hangi tarihe göre yapılır?

Yargıtay uygulamasında karar tarihine en yakın tarih esas alınır. Haklı sebeple fesih davasında bu kural kanunda açıkça yazılıdır.

7. Bilirkişi raporuna nasıl itiraz edilir?

Rapor tebliğinden itibaren 2 hafta içinde gerekçeli itiraz dilekçesi verilir. Eksik inceleme, yanlış tarih ve yöntem hataları ileri sürülerek ek rapor veya yeni heyet istenir.

8. Azınlık hissesine iskonto uygulanır mı?

Türk yargı uygulamasında yerleşik bir kabul yoktur. Gerekçesiz uygulanan azınlık iskontosuna itiraz edilebilir.

9. Boşanmada şirket hissesi nasıl paylaşılır?

Evlilik içinde edinilen pay edinilmiş maldır. Eş, payın tasfiye anındaki değerinin yarısı kadar katılma alacağı ister. Pay eşe geçmez, para alacağı doğar.

10. Ayrılma akçesi ne zaman ödenir?

Şirketin kullanılabilir özkaynağı varsa, pay devredilebiliyorsa veya sermaye azaltılmışsa muaccel olur. Ödenmeyen kısım tüm alacaklılardan sonra gelen bir alacaktır.

Av. Mehmet Salih Ayyıldız

Av. Mehmet Salih Ayyıldız

Kurucu Ortak – Ticaret, Gayrimenkul ve Vergi Hukuku

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi (2019). İstanbul Üniversitesi Özel Hukuk Yüksek Lisans.

Av. Turgut Ekrem

Av. Turgut Ekrem

Kurucu Ortak – Ceza Hukuku

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi (2019). Marmara Üniversitesi Özel Hukuk Yüksek Lisans. AYM ve AİHM bireysel başvuruları.

Payınızın Gerçek Değerini Birlikte Savunalım

Değerleme stratejisi, bilirkişi raporuna itiraz, ayrılma akçesi ve pay bedeli davaları için İstanbul Şirketler Hukuku Avukatı ekibimizle görüşün. Diğer hukuki konularda İstanbul avukat kadromuz da hizmetinizdedir.

İstanbul Şirketler Hukuku Avukatı

Ankara Avukat Ankara Çekişmeli Boşanma Avukatı Kült Avukatlık Sakarya Avukat Uzman Mütalaası İstanbul Avukat Ankara Boşanma Avukatı İzmir Ceza Avukatı Kripto Para Avukatı